Actueel
Nederland wil de terugkeer van dienstplicht om Defensie te versterken
Defensie mikt op krijgsmacht van 200.000: komt de dienstplicht terug?
Het aantal militairen en ondersteunend personeel bij het ministerie van Defensie moet in de komende jaren flink worden uitgebreid. Tijdens een recent overleg tussen vakbonden, werkgevers en werknemers werd duidelijk dat Defensie streeft naar een krijgsmacht van maar liefst 200.000 mensen. Dit ambitieuze doel ligt ver boven het eerder genoemde streven van 100.000 medewerkers en dwingt beleidsmakers tot het heroverwegen van ingrijpende maatregelen, waaronder het opnieuw activeren van de opkomstplicht – de Nederlandse vorm van dienstplicht.
Dienstplicht: van opschorting naar heroverweging
Hoewel veel mensen denken dat de dienstplicht in Nederland is afgeschaft, is dat formeel niet het geval. De opkomstplicht werd in 1997 opgeschort, wat betekent dat jongeren sindsdien niet langer verplicht zijn zich te melden voor militaire dienst. In de wet staat de plicht echter nog steeds vermeld, en in theorie kan deze op elk moment opnieuw worden geactiveerd.
Nu de krijgsmacht kampt met een structureel tekort aan personeel en de internationale spanningen toenemen, overweegt het ministerie serieus om de dienstplicht opnieuw in te voeren. Staatssecretaris Tuinman kondigde aan dat er binnenkort een brief naar de Tweede Kamer wordt gestuurd waarin de plannen nader worden toegelicht.
Reservisten cruciaal in personeelsstrategie
De ambitie van Defensie stopt niet bij het aannemen van extra beroepsmilitairen. Een belangrijk onderdeel van het plan is het fors uitbreiden van het aantal reservisten – burgers die op afroep beschikbaar zijn voor militaire inzet. In crisistijd of bij extra behoefte aan mankracht kunnen zij snel worden ingezet.
Momenteel is het lastig om voldoende reservisten te vinden, aangezien deelname volledig op vrijwillige basis is. Een herinvoering van de opkomstplicht zou dit kunnen veranderen. Jongeren die onder de dienstplicht vallen, zouden dan automatisch kunnen worden opgenomen in het reservistenbestand, zelfs als ze slechts een korte training volgen.
Dit draagt bij aan het creëren van een flexibele, schaalbare krijgsmacht die snel kan reageren op noodsituaties, internationale conflicten of binnenlandse rampen.
Zweden als inspirerend voorbeeld
Het ministerie van Defensie kijkt nadrukkelijk naar landen waar de dienstplicht in moderne vorm is teruggekeerd. Zweden wordt daarbij vaak genoemd. Daar worden jongeren van 17 jaar verplicht om een uitgebreide vragenlijst in te vullen over hun motivatie, fysieke conditie en bereidheid om te dienen.
Op basis van deze input worden zij geselecteerd voor verdere tests. Wanneer het aantal vrijwillige aanmeldingen onvoldoende blijkt, worden de meest geschikte kandidaten alsnog verplicht om militaire training te volgen. Dit systeem zorgt voor een evenwicht tussen vrijwilligheid en noodzaak.
Zweden verwerkt jaarlijks gegevens van meer dan 110.000 jongeren, waarmee het snel inzicht krijgt in het militaire potentieel onder de bevolking. Voor Nederland zou een vergelijkbare aanpak kunnen helpen om gericht en efficiënt nieuwe mensen te werven.
Vakbonden: ‘Verplichting wordt steeds realistischer’
De vakbonden volgen de ontwikkelingen met grote belangstelling. Jean Debie, vakbondsvertegenwoordiger, sluit een herinvoering van de dienstplicht niet uit: “Als het niet lukt om voldoende mensen vrijwillig te werven, dan rest er uiteindelijk weinig anders dan een verplichting in te stellen.”
Ook Dick Zandee, defensie-analist bij het instituut Clingendael, ondersteunt deze benadering. “De plannen van Defensie zijn begrijpelijk, maar ambitieus. Je krijgt geen verdubbeling van het personeel zonder ingrijpende veranderingen in de wervingsstrategie. Een hernieuwde vorm van dienstplicht kan onderdeel zijn van een structurele oplossing.”
Beide experts benadrukken dat vrijwillige deelname in theorie goed werkt, maar in de praktijk onvoldoende oplevert. De veranderende geopolitieke realiteit – met toenemende spanningen in Europa en daarbuiten – vraagt om een robuustere en toekomstbestendige krijgsmacht.
Jeugd als spil in het nieuwe defensiemodel
Een terugkeer van de opkomstplicht heeft vanzelfsprekend impact op jongeren. Waar generaties sinds 1997 zijn opgegroeid zonder verplicht militair dienstverband, zou een hernieuwde oproep opnieuw van invloed zijn op onderwijstrajecten, loopbaanplanning en de persoonlijke vrijheid van jonge mensen.
Toch groeit ook onder jongeren het besef dat vrijheid en veiligheid geen vanzelfsprekendheden zijn. Diverse peilingen tonen aan dat er toenemende steun is voor tijdelijke militaire of maatschappelijke dienstplicht, mits goed gefaciliteerd en gebalanceerd.
In ruil voor hun inzet zouden jongeren recht kunnen krijgen op vergoedingen, studievoordelen of loopbaankansen binnen Defensie en de overheid. Een goed georganiseerd dienstplichtsysteem zou dan niet alleen bijdragen aan nationale veiligheid, maar ook aan de persoonlijke ontwikkeling van jongeren.
De politieke dimensie: wat doet Den Haag?
Staatssecretaris Tuinman heeft toegezegd dat de Tweede Kamer binnenkort meer duidelijkheid krijgt over de plannen. In de Kamer zijn de meningen verdeeld. Sommige partijen – zoals de VVD en NSC – staan open voor discussie over de herinvoering van dienstplicht, vooral in de context van de Europese veiligheidssituatie.
Andere partijen – waaronder D66 en GroenLinks-PvdA – pleiten voor een vrijwillige of maatschappelijke variant, waarbij jongeren ook in andere sectoren kunnen bijdragen aan het algemeen belang.
Wat het definitieve beleid ook wordt, duidelijk is dat Den Haag voor een cruciale keuze staat. De ambitie om 200.000 mensen binnen Defensie actief te krijgen is groot, maar vraagt om breed draagvlak en zorgvuldige uitvoering.
Publieke opinie: verdeeld maar groeiend begrip
Onder de Nederlandse bevolking is de discussie over de terugkeer van de dienstplicht al langer gaande. Waar eerder veel weerstand was tegen verplichte militaire inzet, is de publieke opinie aan het verschuiven. De oorlog in Oekraïne, cyberdreigingen en de groeiende internationale instabiliteit zorgen voor meer begrip voor maatregelen die veiligheid garanderen.
Peilingen tonen dat met name ouderen en ouders van jonge kinderen positief staan tegenover tijdelijke dienstplicht, mits deze goed is georganiseerd en eerlijk wordt toegepast. Ook de mogelijkheid om te kiezen tussen militaire en maatschappelijke inzet wordt als positief ervaren.
Integratie met maatschappelijke diensttijd?
Een andere optie die wordt overwogen, is de koppeling van militaire opkomstplicht aan de bestaande Maatschappelijke Diensttijd (MDT). Jongeren kunnen dan kiezen tussen een periode bij Defensie of inzet bij maatschappelijke organisaties. Dit systeem biedt meer flexibiliteit en sluit aan bij moderne idealen van persoonlijke keuzevrijheid en maatschappelijke betrokkenheid.
In dat scenario wordt de nadruk gelegd op inzetbaarheid, verantwoordelijkheid en solidariteit – kernwaarden die zowel binnen als buiten het leger van onschatbare waarde zijn.
Nu ineens haast? Was de afgelopen jaren toch allemaal niet nodig?
Met alle beschikbare technologie lijkt het mij overbodig zoveel mensen nodig te hebben. Succes met werven, ik ga ff een visje vangen.— Boskodium (@Gewoonbos) March 25, 2025
Conclusie: toekomst van Defensie vraagt om durf en visie
De roep om een sterkere krijgsmacht is actueler dan ooit. Met een ambitie om uit te breiden naar 200.000 militairen en ondersteunende medewerkers staat Nederland aan de vooravond van een ingrijpende beslissing. De herinvoering van de dienstplicht – al dan niet in aangepaste vorm – ligt nadrukkelijk op tafel.
Wat nu nog klinkt als een drastische maatregel, zou binnenkort realiteit kunnen worden. Met voorbeelden uit het buitenland, steun van experts en een veranderende maatschappelijke houding, lijkt Nederland klaar voor een nieuw hoofdstuk in haar defensiebeleid.
Of jongeren straks weer verplicht worden zich te melden bij de kazerne, of juist kunnen kiezen tussen militaire of maatschappelijke inzet, zal de komende maanden duidelijk worden. Wat vaststaat: de tijd van vrijblijvendheid lijkt voorbij, en het bouwen aan een weerbare samenleving begint bij investeren in mensen – jong en oud.
Actueel
9-jarig meisje overlijdt in haar slaap na een bezoek aan de tandarts
Een tragische gebeurtenis in de Amerikaanse staat Californië houdt de gemoederen bezig. De 9-jarige Silvanna Moreno overleed enkele uren nadat zij een uitgebreide tandheelkundige behandeling had ondergaan. De autoriteiten onderzoeken de omstandigheden rond haar overlijden, terwijl ook de tandartspraktijk en de behandelend tandarts onder de aandacht zijn gekomen.
Volgens Amerikaanse media vond de behandeling plaats op 18 maart in een tandartspraktijk in Vista, nabij San Diego.
Langdurige tandheelkundige behandeling
Silvanna kampte al geruime tijd met ernstige tandpijn. Nadat eerdere behandelingen onvoldoende resultaat hadden opgeleverd, werd zij doorverwezen naar een gespecialiseerde praktijk voor een uitgebreide ingreep.
Volgens berichten in Amerikaanse media duurde de behandeling ongeveer drie uur. Tijdens de ingreep werden onder meer een wortelkanaalbehandeling uitgevoerd, een kroon geplaatst en meerdere aangetaste tanden verwijderd.
De behandeling vond plaats onder sedatie.
Discussie over gezondheid voorafgaand aan de ingreep
Na het overlijden ontstond ook aandacht voor de medische situatie van het meisje voorafgaand aan de behandeling.
Volgens familieleden had Silvanna de dag vóór de ingreep koorts gehad. De tandartspraktijk verklaarde echter dat op het vooraf ingevulde gezondheidsformulier was aangegeven dat de patiënte niet ziek was.
In een verklaring stelt de praktijk dat de behandeling zou zijn uitgesteld als bekend was geweest dat het meisje op dat moment gezondheidsklachten had.
Kliniek: behandeling verliep zonder complicaties
Volgens Dreamtime Dentistry verliep de ingreep zonder medische problemen.
De praktijk verklaarde dat Silvanna tijdens de behandeling voortdurend werd gecontroleerd door de tandarts-anesthesist. Daarbij zouden geen afwijkingen in haar vitale functies zijn vastgesteld.
Na afloop van de ingreep werd zij volgens de kliniek wakker, waren haar beschermende reflexen aanwezig en verkeerde zij in stabiele toestand. Vervolgens mocht zij onder begeleiding van haar moeder naar huis.
Gezondheid verslechtert thuis
Eenmaal thuis leek Silvanna aanvankelijk te rusten.
Volgens Amerikaanse media sliep zij ongeveer anderhalf uur, waarbij familieleden opmerkten dat zij luid snurkte. Later zou haar ademhaling geleidelijk zijn vertraagd.
Toen familieleden merkten dat zij niet meer reageerde, werden de hulpdiensten ingeschakeld.
Het meisje werd met spoed naar het ziekenhuis gebracht, waar artsen vaststelden dat zij een hartstilstand had. Ondanks uitgebreide reanimatiepogingen overleed zij later.
Lijkschouwer noemt zeldzame aandoening
Uit het onderzoek van de lijkschouwer bleek dat de dood verband hield met methemoglobinemie in combinatie met recente toediening van lachgas.
Methemoglobinemie is een zeldzame aandoening waarbij het bloed minder goed zuurstof kan vervoeren. Volgens medische organisaties kan de aandoening in uitzonderlijke gevallen ontstaan na blootstelling aan bepaalde geneesmiddelen of chemische stoffen, waaronder in specifieke situaties ook lachgas.
Het gaat om een zeer zeldzame complicatie.
Tandarts reageert
Behandelend tandarts Ryan Watkins heeft verklaard dat tijdens de ingreep geen aanwijzingen waren voor het ontstaan van methemoglobinemie.
Volgens hem bleven de zuurstofwaarden gedurende de behandeling binnen de normale grenzen.
Hij stelde daarnaast dat de behandeling onmiddellijk zou zijn afgebroken als er signalen waren geweest dat het meisje deze complicatie ontwikkelde. In dat geval zou zij direct naar een ziekenhuis zijn overgebracht.
Ook benadrukte hij dat vooraf de medische voorgeschiedenis van het meisje was beoordeeld en dat volgens de praktijk de gebruikelijke veiligheidsprotocollen zijn gevolgd.
Eerder onderzocht
De zaak krijgt extra aandacht omdat de behandelend tandarts eerder onderwerp was van een tuchtrechtelijk onderzoek.
Volgens Amerikaanse media werd Ryan Watkins in 2016 onderzocht nadat een volwassen patiënt tijdens een tandheelkundige behandeling ernstig onwel was geworden na het toedienen van verdovingsmiddelen.
Die patiënt overleefde het incident. Naar aanleiding van het onderzoek kreeg Watkins later gedurende een bepaalde periode een beroepsmatige proeftijd opgelegd.
Er is op dit moment geen officiële conclusie dat dit eerdere incident verband houdt met het overlijden van Silvanna.
Onderzoek nog niet afgerond
De autoriteiten onderzoeken de volledige gang van zaken rond het overlijden van het meisje.
Daarnaast voert ook de tandartspraktijk een intern onderzoek uit naar de behandeling en de gebeurtenissen daarna.
Voorlopig is het overlijden door de lijkschouwer aangemerkt als een ongeval. Of uit het lopende onderzoek nog aanvullende conclusies of maatregelen voortvloeien, is op dit moment nog niet bekend.
Voor de familie van Silvanna staat ondertussen vooral het verwerken van een groot verlies centraal. De uitkomsten van de verschillende onderzoeken moeten de komende periode meer duidelijkheid geven over de precieze omstandigheden die tot haar overlijden hebben geleid.