Experts waarschuwen voor toekomstige pandemieën: “De vraag is niet óf, maar wanneer”

De recente aandacht rondom het Hantavirusinfectie heeft bij veel mensen herinneringen opgeroepen aan de coronaperiode. Toch benadrukken virologen en onderzoekers dat de kans klein is dat het hantavirus uitgroeit tot een wereldwijde pandemie zoals COVID-19.

Dat betekent volgens experts echter niet dat de wereld veilig is voor toekomstige uitbraken. Wetenschappers waarschuwen juist dat nieuwe pandemieën vrijwel onvermijdelijk blijven — alleen is nog onbekend waar en wanneer die zullen ontstaan.

Hantavirus zorgt voor extra alertheid

Sinds de coronapandemie reageren mensen wereldwijd gevoeliger op berichten over nieuwe infectiez!ekten.

Ook het hantavirus kreeg daardoor veel aandacht in de media. Volgens experts komt dat mede doordat mensen sinds corona bewuster zijn geworden van de risico’s van virussen die van dieren op mensen kunnen overspringen.

Marion Koopmans van het Erasmus MC wijst erop dat er inderdaad overeenkomsten bestaan tussen verschillende virusuitbraken.

In beide gevallen gaat het bijvoorbeeld om z!ekteverwekkers die oorspronkelijk bij dieren voorkwamen.

Grote verschillen met corona

Toch benadrukken wetenschappers dat het hantavirus op belangrijke punten sterk verschilt van corona.

Volgens Marion Koopmans is vooral de besmettelijkheid veel lager dan bij COVID-19. Daardoor achten experts de kans op een wereldwijde uitbraak van het hantavirus klein.

“Corona verspreidde zich veel sneller van mens op mens,” leggen onderzoekers uit.

Toch vinden deskundigen het belangrijk om nieuwe virusuitbraken altijd serieus te nemen en nauwkeurig te monitoren.

Virusuitbraken komen vaker voor dan mensen denken

Volgens experts ontstaan wereldwijd regelmatig nieuwe virusuitbraken, al halen die meestal niet het internationale nieuws.

Veel virussen blijven beperkt tot kleine gebieden of verspreiden zich niet efficiënt tussen mensen.

Toch kunnen sommige z!ekteverwekkers zich onverwacht ontwikkelen tot grotere gezondheidsproblemen.

Vooral virussen die zich via de luchtwegen verspreiden, krijgen extra aandacht van onderzoekers.

Vogelgriep baart experts zorgen

Naast coronavirussen kijken wetenschappers momenteel vooral naar bepaalde varianten van Vogelgriep.

Vooral een variant die de afgelopen jaren wereldwijd onder wilde vogels circuleert, wordt nauwlettend gevolgd.

Er zijn inmiddels signalen dat sommige vogelgriepvarianten incidenteel kunnen overspringen op mensen.

Volgens experts is internationale monitoring daarom cruciaal om mogelijke risico’s vroegtijdig te herkennen.

Onderzoek naar dierz!ekten in Nederland

In Lelystad wordt bij Wageningen Bioveterinary Research al jarenlang onderzoek gedaan naar virussen bij dieren.

Wetenschappers proberen daar beter te begrijpen welke z!ekteverwekkers rondgaan en welke eigenschappen zij hebben.

Onderzoekers analyseren onder meer:

• hoe snel virussen zich verspreiden
• hoe z!ek mensen of dieren ervan worden
• of overdracht tussen dieren en mensen mogelijk is

Virussen van dier op mens blijven voorkomen

Volgens onderzoeker Barry Rockx komt overdracht van virussen van dieren naar mensen regelmatig voor.

In de meeste gevallen leidt dat niet tot ernstige z!ekte en verspreidt een virus zich niet verder tussen mensen.

Maar soms ontstaan uitzonderingen waarbij een virus zich beter weet aan te passen aan menselijke verspreiding.

Juist die uitzonderingen vormen volgens experts het grootste risico voor toekomstige pandemieën.

Vaccins en behandelingen in ontwikkeling

Door uitgebreid onderzoek hopen wetenschappers sneller vaccins en behandelingen te ontwikkelen tegen mogelijke toekomstige virusuitbraken.

Daarbij wordt gebruikgemaakt van geavanceerde technieken om genetische eigenschappen van virussen te analyseren.

Volgens onderzoekers helpt dat om sneller in te grijpen wanneer een gevaarlijk virus zich begint te verspreiden.

De afgelopen jaren werd bijvoorbeeld intensief onderzoek gedaan naar vaccins tegen vogelgriep bij pluimvee.

Voorbereiding blijft volgens experts essentieel

Zowel Marion Koopmans als Barry Rockx benadrukken dat voorbereiding op toekomstige pandemieën noodzakelijk blijft.

Volgens hen is het belangrijk dat landen investeren in monitoring, laboratoria, testcapaciteit en gezondheidsdiensten.

“Je moet voorbereid zijn voordat een uitbraak groot wordt,” waarschuwen experts.

Daarbij wordt vaak verwezen naar lessen uit de coronaperiode.

Nederland volgens experts nog niet volledig voorbereid

Volgens Marion Koopmans is Nederland momenteel nog onvoldoende voorbereid op een volgende grote uitbraak.

Ze wijst onder meer op druk op de gezondheidszorg, beperkte testcapaciteit en personeelstekorten bij gezondheidsdiensten zoals de GGD.

Hoewel de overheid opnieuw investeert in pandemische voorbereiding, vragen experts zich af of dat voldoende zal zijn voor toekomstige scenario’s.

Permanente waakzaamheid nodig

Volgens wetenschappers moet voorbereiding op infectiez!ekten niet alleen plaatsvinden tijdens grote uitbraken.

Ook in rustige periodes is structurele monitoring belangrijk om nieuwe risico’s snel te kunnen signaleren.

Koopmans vergelijkt dat met een permanente veiligheidsdienst die altijd klaar moet staan.

“Je hebt eigenlijk continu een soort brandweer nodig,” legt ze uit.

Geen reden voor paniek, wel voor alertheid

Experts benadrukken dat er op dit moment geen directe reden is voor paniek rondom het hantavirus of andere nieuwe uitbraken.

Wel vinden zij het belangrijk dat overheden, onderzoekers en gezondheidsdiensten wereldwijd alert blijven.

Door internationale samenwerking, snelle informatie-uitwisseling en onderzoek hopen wetenschappers toekomstige pandemieën sneller onder controle te krijgen dan in het verleden mogelijk was.

Wereld blijft kwetsbaar voor nieuwe uitbraken

De belangrijkste boodschap van experts blijft duidelijk: nieuwe virusuitbraken zullen blijven ontstaan.

Door klimaatverandering, wereldwijde reizen en contact tussen mens en dier ontstaan voortdurend nieuwe risico’s.

Volgens onderzoekers is de vraag daarom niet óf er ooit opnieuw een pandemie komt — maar wanneer de volgende grote uitbraak zich zal aandienen.