Het optreden van Sander Schaepman bij Vandaag Inside donderdagavond heeft diepe indruk gemaakt – en tegelijkertijd een felle maatschappelijke discussie losgetrokken. De voormalig politiecommissaris schoof aan om zijn visie te geven op de recente ongeregeldheden rond de finale van de Afrika Cup, waarbij in onder meer Den Haag en Amsterdam sprake was van ernstige onrust, confrontaties met de politie en vernielingen in de openbare ruimte. Zijn woorden raakten een gevoelige snaar en zorgden voor een stortvloed aan reacties, zowel instemmend als kritisch.

Achtergrond: onrust na de Afrika Cup-finale

De aanleiding voor het gesprek was duidelijk. Na de finale van de Afrika Cup tussen Marokko en Senegal, die door Marokko werd verloren, ontstonden op meerdere plekken in Nederland rellen. In verschillende steden verzamelden groepen supporters zich op straat. Wat voor sommigen begon als teleurstelling en emotie, sloeg bij anderen om in agressie. Er werd vuurwerk afgestoken, de openbare orde werd verstoord en de politie kreeg te maken met geweld en intimidatie.

Beelden van agenten die zich moesten terugtrekken, ME-busjes die werden bekogeld en ruiters te paard die probeerden de rust te herstellen, gingen snel rond op sociale media. Het leidde tot brede verontwaardiging, maar ook tot vragen: waarom escaleert dit soort situaties steeds opnieuw? En hoe moet de overheid hierop reageren?

Schaepman: “De politie moet weer gezag uitstralen”

Sander Schaepman, die jarenlang actief was binnen de politieorganisatie, liet er bij Vandaag Inside geen twijfel over bestaan dat hij het huidige optreden van de politie in dit soort situaties onvoldoende vindt. Volgens hem is er sprake van een gezagsprobleem.

“Het lijkt op straat soms het recht van de sterksten,” stelde hij. “Ik heb echt een enorme hekel aan politiemensen die weg moeten rennen. Dat vind ik de omgekeerde wereld.” In zijn ogen ondermijnt het beeld van terugtrekkende agenten het vertrouwen in de rechtsstaat en geeft het verkeerde signalen af aan relschoppers.

Schaepman pleitte daarom voor een steviger optreden. “Je moet laten zien dat de politie de baas is op straat,” zei hij. “Als er extreem geweld wordt gebruikt tegen agenten, dan moet de politie niet wijken, maar duidelijk grenzen stellen.”

Pleidooi voor harder ingrijpen

Volgens Schaepman is het geweldsmonopolie van de politie juist bedoeld om in dit soort situaties op te treden. Hij betoogde dat er in Nederland te veel terughoudendheid is ontstaan als het gaat om het gebruik van dat geweldsmonopolie.

“De politie is de enige instantie die in de uitoefening van haar functie geweld mág gebruiken,” legde hij uit. “Maar wat je ziet, is dat agenten vaak denken: dat moeten we eigenlijk niet doen. Die aarzeling wordt gezien en uitgebuit.”

Zijn conclusie was helder: als groepen structureel de confrontatie zoeken en geweld gebruiken, moet de politie volgens hem meer ruimte krijgen om daadkrachtig op te treden. “Je hoort politici al jaren zeggen dat het verschrikkelijk is wat er gebeurt en dat we moeten ingrijpen. Maar in de praktijk verandert er te weinig,” aldus Schaepman.

Uitspraken over herhaling en groepsdynamiek

Het meest besproken deel van zijn optreden kwam toen Schaepman inging op de herhaaldelijke betrokkenheid van dezelfde groepen bij dit soort rellen. Hij stelde dat het belangrijk is om niet alleen naar de incidenten zelf te kijken, maar ook naar patronen.

“Je moet je verdiepen in waarom dit steeds weer gebeurt met dezelfde groepen,” zei hij. Daarbij noemde hij expliciet jongeren van Marokkaanse afkomst en suggereerde hij dat culturele en religieuze factoren een rol zouden kunnen spelen. Die uitspraak onderbouwde hij verder niet, maar ze zorgde wel direct voor veel discussie.

Schaepman voegde daaraan toe dat hij het opvallend vindt dat er volgens hem weinig publiekelijk bekende rolmodellen zijn die zich duidelijk uitspreken tegen dit gedrag. “Noem mij eens één vooraanstaande Marokkaanse Nederlander die op tv zegt: dit moet stoppen, dit schaadt ook onze eigen gemeenschap,” zei hij.

Explosie aan reacties op sociale media

Op sociale media, met name op X, volgde vrijwel onmiddellijk een golf aan reacties. Een groot deel van de kijkers prees Schaepman om zijn directe toon en zijn achtergrond als oud-politiecommissaris. Zij vonden dat hij “eindelijk zei wat veel mensen denken” en dat zijn analyse realistisch was.

Tegelijkertijd klonk er ook stevige kritiek. Sommige kijkers en opiniemakers vonden zijn uitspraken te generaliserend en waarschuwden voor het gevaar van het over één kam scheren van hele bevolkingsgroepen. Zij benadrukten dat geweldplegers individuen zijn en dat de overgrote meerderheid van mensen met een Marokkaanse achtergrond niets met de rellen te maken heeft.

Die tegenstelling maakte duidelijk hoe gevoelig het onderwerp ligt. Het debat verschoof al snel van de vraag hoe de politie moet optreden naar bredere thema’s als integratie, discriminatie, verantwoordelijkheid en de rol van overheid en samenleving.

Politiek en maatschappelijk spanningsveld

Het optreden van Schaepman past in een bredere maatschappelijke discussie die al langer speelt. Politici roepen regelmatig om strengere handhaving en hardere maatregelen tegen relschoppers, terwijl tegelijkertijd wordt gewaarschuwd voor escalatie en polarisatie.

Voorstanders van een harde lijn wijzen erop dat agenten hun werk veilig moeten kunnen doen en dat geweld tegen de politie onacceptabel is. Tegenstanders vrezen dat een focus op repressie zonder aandacht voor preventie en sociale oorzaken juist averechts werkt.

Schaepman zelf benadrukte dat zijn pleidooi niet voortkomt uit vijandigheid, maar uit zorg voor de rechtsstaat. “Als we het gezag laten afbrokkelen, raken we uiteindelijk allemaal iets kwijt,” was zijn boodschap.

Vandaag Inside als katalysator

Dat het optreden zoveel losmaakte, heeft ook te maken met het podium. Vandaag Inside staat bekend om zijn uitgesproken gesprekken en stevige meningen. Aan tafel worden onderwerpen zelden voorzichtig benaderd, en dat zorgt regelmatig voor landelijke discussies.

Voor de een is dat verfrissend en noodzakelijk, voor de ander polariserend. In dit geval fungeerde het programma opnieuw als katalysator voor een debat dat verder reikt dan televisie alleen.

Conclusie: een discussie die niet snel verstomt

Het optreden van Sander Schaepman bij Vandaag Inside heeft duidelijk gemaakt hoe verdeeld Nederland is over de aanpak van rellen en geweld tegen de politie. Zijn oproep tot harder optreden vindt bij een groot deel van het publiek gehoor, terwijl anderen juist waarschuwen voor simplificatie en stigmatisering.

Wat vaststaat, is dat de ongeregeldheden na sportwedstrijden en andere evenementen een terugkerend probleem zijn, en dat de vraag hoe hiermee om te gaan voorlopig niet van tafel zal verdwijnen. Schaepman heeft met zijn woorden het vuur onder die discussie verder aangewakkerd – en dat lijkt precies te zijn wat donderdagavond gebeurde: geen stilte, maar een gesprek dat nog lang zal doorgalmen.