Actueel
De heilige voorwerpen in de kist van paus Franciscus
In de laatste dagen van zijn leven maakte paus Franciscus, geliefd over de hele wereld om zijn nederigheid en compassie, een keuze die zijn hele pontificaat samenvat. Zelfs in de d00d wist hij af te wijken van eeuwenoude Vaticaanse tradities – niet uit rebellie, maar uit oprechte overtuiging. Zijn begrafenis, gepland voor zaterdag 26 april op het Sint-Pietersplein, zal geen pompeus afscheid zijn. In plaats daarvan wordt het een sobere en betekenisvolle ceremonie, doordrenkt van symboliek en persoonlijke elementen die iets vertellen over de man die Jorge Mario Bergoglio was.

Een paus van het volk – tot het einde
Paus Franciscus 0verleed op maandag op 88-jarige leeftijd, na complicaties veroorzaakt door een beroerte en hartfalen. Hij had wekenlang gevochten tegen een zware longontsteking en leek zich langzaam te herstellen. Toch verslechterde zijn toestand plotseling. In zijn laatste uren sprak hij zijn dankbaarheid uit tegen zijn persoonlijke verpleger Massimiliano Strappetti – een man die hem trouw bijstond tijdens zijn zwaarste momenten. “Bedankt dat je me terug naar het plein hebt gebracht,” waren zijn laatste woorden. Een verwijzing naar de rit in de pausmobiel op Paaszondag, zijn laatste verschijning in het openbaar.
Die rit was symbolisch en spontaan. Franciscus twijfelde nog of hij het fysiek aan zou kunnen, maar wilde dicht bij de mensen zijn. Daar, tussen de gelovigen op het Sint-Pietersplein, zwaaiend naar kinderen en zegenend met een vermoeide glimlach, nam hij onbewust al afscheid. Het was typerend voor zijn hele pontificaat: dichtbij het volk, eenvoudig en vol toewijding.

Zijn laatste rustplaats: een bewuste breuk met de traditie
Wat volgde na zijn 0verlijden was allesbehalve traditioneel. Waar eerdere pausen vaak werden bijgezet in monumentale, driedubbele d00dskisten van cipreshout, lood en eiken, koos Franciscus voor eenvoud. Zijn kist is van onbewerkt hout, bekleed met een dunne laag zink – een bewuste keuze die zijn toewijding aan nederigheid onderstreept. Geen fluweel, geen gouden details. Slechts een houten doos, waarin zijn lichaam in alle rust ligt.
Op foto’s die het Vaticaan verspreidde, is te zien hoe Franciscus vredig ligt opgebaard. Hij draagt rode liturgische gewaden, symbool voor het martelaarschap van Christus. In zijn handen ligt een rozenkrans, zachtjes gevouwen. Naast hem zijn enkele betekenisvolle voorwerpen gelegd: zijn pauselijke mijter, zijn staf en een set munten geslagen tijdens zijn pausdom. Ook bevat de kist een ‘rogito’ – een verzegeld document waarin zijn levensloop en pontificaat worden samengevat. Aan zijn vinger zit de Vissersring, traditioneel een symbool van pauselijke autoriteit. Deze ring zal na de ceremonie ritueel worden gebroken, om het einde van zijn ambt te markeren.

Geen publieke opbaring, wel persoonlijke r0uw
In tegenstelling tot eerdere pauselijke uitvaarten, waarbij het lichaam van de paus werd opgebaard op een verhoging in de Sint-Pietersbasiliek, kiest het Vaticaan ditmaal voor intimiteit. Franciscus zal vanaf woensdag wel te zien zijn in de basiliek, maar niet op een katafalk. Zijn kist staat op vloerniveau, zodat bezoekers hem op gelijke hoogte kunnen groeten. Vlakbij brandt een paaskaars – het stille symbool van geloof, licht en hoop.
Wat ook opvalt: Franciscus zal niet worden bijgezet in de traditionele pauselijke crypte onder de Sint Pieter. In plaats daarvan kiest hij voor een eenvoudiger graf in de Basiliek van Santa Maria Maggiore, een bedevaartsoord in het hart van Rome waar hij vaak te vinden was. Deze keuze bevestigt nogmaals zijn wens om een paus onder de mensen te blijven, ook na de d00d.

Wie was Massimiliano Strappetti?
De man aan wie Franciscus zijn laatste woorden richtte, Massimiliano Strappetti, is zelf geen publieke figuur. Toch speelde hij een sleutelrol in de laatste jaren van de paus. Strappetti, een ervaren verpleegkundige, werkte eerder op de intensive care van het Gemelli-ziekenhuis in Rome. Door zijn kalme aard en deskundigheid werd hij door maar liefst drie pausen vertrouwd: Johannes Paulus II, Benedictus XVI en uiteindelijk Franciscus zelf. In 2022 werd hij benoemd tot persoonlijk gezondheidsadviseur van de paus.
Strappetti’s Facebookpagina is eenvoudig, gevuld met foto’s van familie en zijn favoriete voetbalclub Lazio. Geen verwijzingen naar zijn werk, geen publieke profilering. Juist die bescheidenheid maakte hem zo geliefd bij Franciscus, die zelf allergisch was voor uiterlijk vertoon. Hun band ging verder dan zorg – er was wederzijds respect en vriendschap. En dat maakt het des te betekenisvoller dat Strappetti de laatste woorden van de paus mocht horen.

Een begrafenis die zijn leven weerspiegelt
De uitvaart van paus Franciscus zal plaatsvinden op zaterdag 26 april om 10.00 uur lokale tijd. De ceremonie wordt gehouden op het Sint-Pietersplein en geleid door kardinaal Kevin Joseph Farrell, de huidige camerlengo. Tienduizenden pelgrims worden verwacht, evenals staatshoofden, geestelijken en mensen uit alle hoeken van de wereld. Toch zal het geen bombastisch afscheid worden, maar een ingetogen eerbetoon.
Tijdens de ceremonie zal de Litanie der Heiligen worden gezongen, en na afloop zal de kist worden overgebracht naar de Basiliek van Santa Maria Maggiore. Daar zal Franciscus ter ruste worden gelegd – in lijn met zijn wens om begraven te worden op een plek waar hij zich thuis voelde.

Zijn laatste les: eenvoud als kracht
Tot het laatste moment bleef paus Franciscus trouw aan zijn waarden: soberheid, mededogen en dienstbaarheid. Hij gaf de voorkeur aan kleine gebaren boven grote woorden. Hij leefde dicht bij het volk, at eenvoudige maaltijden, reed in een Fiat en woonde in een eenvoudig appartement in plaats van het pauselijk paleis. Voor hem was nederigheid geen modewoord, maar een levenshouding.
Zijn begrafenis is daar een verlengstuk van. Geen luxe, geen glimmende kist, geen dure processies – alleen een man, een missie, en een diepe liefde voor de wereld die hij diende. Zijn graf mag dan bescheiden zijn, maar zijn nalatenschap is groots.

De kracht van symboliek
De kist van paus Franciscus is niet zomaar een houten doos. Het is een symbool. Een stille getuigenis van hoe iemand tot het einde toe trouw kan blijven aan zijn principes. Zijn laatste rustplaats is niet zomaar een graf. Het is een herinnering aan wat leiderschap werkelijk kan zijn: zacht, luisterend, dienend. En de voorwerpen in zijn kist – de rozenkrans, de ring, de munten – vertellen het verhaal van een paus die zijn taak met toewijding vervulde.
In een tijd van opsmuk en verdeeldheid blijft zijn nalatenschap helder: wees menselijk, wees eerlijk, wees eenvoudig. Daarmee blijft Franciscus, zelfs in de dood, een gids voor miljoenen. Niet alleen als paus, maar als mens.

Actueel
Isa Hoes en haar zoon Merlijn worden geraakt door een groot verlies: ‘We moeten hierover spreken’

Isa Hoes stond maandag stil bij een datum die voor haar elk jaar opnieuw beladen is. Het is precies vijftien jaar geleden dat haar man Antonie Kamerling op 44-jarige leeftijd uit het leven verdween. Een moment dat voor altijd een breuklijn vormt in haar leven, maar ook in dat van hun kinderen Merlijn en Vlinder. Op sociale media deelde Isa een ingetogen, maar krachtige boodschap die bij veel mensen diep binnenkwam.

“Nog steeds geliefd – nog steeds gemist. 6 oktober 2010,” schreef Isa bij een foto van Antonie. Op het beeld is hij te zien in een auto, lachend, ontspannen, een moment zoals hij door velen herinnerd wordt. Geen lange tekst, geen uitleg. Alleen die paar woorden, die voor haar alles zeggen – en voor duizenden volgers herkenbaar voelen.
Een liefde die begon voor de camera’s
Isa Hoes en Antonie Kamerling leerden elkaar kennen in 1990 op de set van Goede Tijden, Slechte Tijden. Het was het begin van een van de bekendste liefdesverhalen uit de Nederlandse televisiegeschiedenis. Wat begon als een professionele samenwerking, groeide al snel uit tot een diepe band. De chemie tussen hen was niet alleen op het scherm voelbaar, maar ook daarbuiten.
Hun relatie ontwikkelde zich in een tijd waarin ze beiden aan het begin stonden van hun carrière. Ze groeiden samen, zowel persoonlijk als professioneel. In 1997 bezegelden ze hun liefde met een huwelijk in Italië, omringd door familie en vrienden. Later werden ze ouders van twee kinderen: Merlijn en Vlinder. Voor de buitenwereld leken ze het perfecte plaatje: succesvol, geliefd en hecht.
Maar achter dat beeld schuilde ook kwetsbaarheid. Antonie stond bekend als een intense, gevoelige man, iemand die diep kon voelen en leven. Juist die eigenschappen maakten hem zo geliefd als acteur, maar zorgden ook voor innerlijke strijd.

Vijftien jaar later: het gemis blijft
Vijftien jaar na het verlies is het verdriet niet verdwenen. Dat laat Isa met haar korte boodschap zien. Het gemis is er nog steeds, maar het heeft een andere vorm gekregen. Waar de eerste jaren vaak werden gekenmerkt door rauwe pijn en overleven van dag tot dag, is er nu ruimte voor herinnering, liefde en stilte.
Isa heeft in de jaren na het verlies vaker open gesproken over r0uw. Ze beschreef hoe r0uw geen rechte lijn is, maar een proces dat zich blijft ontwikkelen. Soms sluimert het op de achtergrond, soms komt het onverwacht naar voren. Een datum, een geur, een liedje of een foto kan alles weer even dichtbij brengen.
Met haar post laat Isa zien dat herinneren niet hetzelfde is als vastzitten in verdriet. Het is een manier om iemand die er niet meer is een plek te blijven geven in het leven van nu.

Zoon Merlijn: van afsluiten naar toelaten
Ook zoon Merlijn Kamerling stond op deze dag stil bij zijn vader. Hij deelde een openhartige en persoonlijke tekst die veel mensen raakte. Daarin beschrijft hij hoe hij jarenlang zijn gevoelens op afstand hield.
“Vandaag, precies vijftien jaar geleden, verloor ik mijn vader. Bijna tien jaar lang heb ik de deur dichtgedaan voor mijn verdriet,” schreef Merlijn. “Ik deed er alles aan om hem te vergeten, om maar niet te hoeven voelen wat ik miste.”
Die woorden laten zien hoe r0uw zich bij iedereen anders manifesteert. Waar sommigen direct hun emoties toelaten, kiezen anderen – zeker op jonge leeftijd – voor afsluiten als overlevingsstrategie. Voor Merlijn was dat een manier om door te kunnen gaan, om niet overspoeld te worden door gevoelens die te groot waren.

Een keerpunt in het r0uwproces
Volgens Merlijn kwam er pas echt verandering toen hij in 2020 begon te schrijven aan zijn boek. Dat moment markeerde een keerpunt. Door woorden te geven aan wat jarenlang onuitgesproken bleef, kwam er ruimte voor verwerking.
“Dat was het begin van een proces, een proces van r0uw,” schrijft hij. “Iets wat vandaag de dag voor zoveel mensen herkenbaar is.”
Merlijn benadrukt dat verlies niet verdwijnt. Het laat een litteken achter. Maar dat litteken verandert. Het wordt onderdeel van wie je bent, zonder dat het je volledig bepaalt. “Het verlies blijft een litteken. Maar het litteken verandert. Het wordt draaglijker. En, hoe gek het ook klinkt: het wordt écht beter.”
Die woorden bieden troost, niet alleen aan hemzelf, maar ook aan anderen die met verlies te maken hebben. Ze laten zien dat r0uw niet betekent dat je vast blijft zitten in verdriet, maar dat het mogelijk is om opnieuw betekenis, kracht en zelfs rust te vinden.
Een blijvende plek in het leven
Voor Isa, Merlijn en Vlinder blijft Antonie een vaste plek innemen in hun leven. Niet als iemand die alleen wordt herdacht op een specifieke datum, maar als iemand die verweven is met wie zij zijn. In verhalen, herinneringen, karaktertrekken en kleine dagelijkse momenten.
Isa heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een krachtige stem in het gesprek over r0uw en verlies. Ze spreekt eerlijk over de complexiteit ervan, over hoe je tegelijk verder kunt leven én iemand kunt blijven missen. Haar openheid heeft veel mensen geholpen die zich in soortgelijke situaties bevinden.
Reacties vol herkenning en respect
Onder de Instagram-post van Isa stroomden de reacties binnen. Niet sensatiebelust, maar warm, respectvol en meelevend. Veel mensen deelden hun eigen ervaringen met verlies, anderen lieten simpelweg een hartje of een korte boodschap achter. Het laat zien hoeveel impact Antonie Kamerling nog altijd heeft, niet alleen als acteur, maar als mens.
Ook de woorden van Merlijn werden breed gedeeld en geprezen om hun eerlijkheid. Ze raken een universeel gevoel: het zoeken naar een manier om om te gaan met iets wat je niet kunt veranderen.
Liefde stopt niet bij afscheid
Vijftien jaar na die bewuste dag is één ding duidelijk: liefde stopt niet wanneer iemand verdwijnt uit het dagelijkse leven. Ze verandert van vorm, maar blijft bestaan. In herinneringen, in woorden, in stiltes en in momenten van reflectie.
Isa Hoes laat met haar ingetogen eerbetoon zien dat je iemand kunt blijven liefhebben zonder vast te blijven zitten in verdriet. En Merlijn laat zien dat r0uw geen eindpunt kent, maar een proces is dat je – op je eigen tempo – kunt aangaan.
Samen schetsen ze een beeld van verlies dat pijnlijk is, maar ook menselijk, herkenbaar en uiteindelijk draaglijk. En precies daarin schuilt de kracht van hun woorden.