Actueel
De heilige voorwerpen in de kist van paus Franciscus
In de laatste dagen van zijn leven maakte paus Franciscus, geliefd over de hele wereld om zijn nederigheid en compassie, een keuze die zijn hele pontificaat samenvat. Zelfs in de d00d wist hij af te wijken van eeuwenoude Vaticaanse tradities – niet uit rebellie, maar uit oprechte overtuiging. Zijn begrafenis, gepland voor zaterdag 26 april op het Sint-Pietersplein, zal geen pompeus afscheid zijn. In plaats daarvan wordt het een sobere en betekenisvolle ceremonie, doordrenkt van symboliek en persoonlijke elementen die iets vertellen over de man die Jorge Mario Bergoglio was.
Een paus van het volk – tot het einde
Paus Franciscus 0verleed op maandag op 88-jarige leeftijd, na complicaties veroorzaakt door een beroerte en hartfalen. Hij had wekenlang gevochten tegen een zware longontsteking en leek zich langzaam te herstellen. Toch verslechterde zijn toestand plotseling. In zijn laatste uren sprak hij zijn dankbaarheid uit tegen zijn persoonlijke verpleger Massimiliano Strappetti – een man die hem trouw bijstond tijdens zijn zwaarste momenten. “Bedankt dat je me terug naar het plein hebt gebracht,” waren zijn laatste woorden. Een verwijzing naar de rit in de pausmobiel op Paaszondag, zijn laatste verschijning in het openbaar.
Die rit was symbolisch en spontaan. Franciscus twijfelde nog of hij het fysiek aan zou kunnen, maar wilde dicht bij de mensen zijn. Daar, tussen de gelovigen op het Sint-Pietersplein, zwaaiend naar kinderen en zegenend met een vermoeide glimlach, nam hij onbewust al afscheid. Het was typerend voor zijn hele pontificaat: dichtbij het volk, eenvoudig en vol toewijding.
Zijn laatste rustplaats: een bewuste breuk met de traditie
Wat volgde na zijn 0verlijden was allesbehalve traditioneel. Waar eerdere pausen vaak werden bijgezet in monumentale, driedubbele d00dskisten van cipreshout, lood en eiken, koos Franciscus voor eenvoud. Zijn kist is van onbewerkt hout, bekleed met een dunne laag zink – een bewuste keuze die zijn toewijding aan nederigheid onderstreept. Geen fluweel, geen gouden details. Slechts een houten doos, waarin zijn lichaam in alle rust ligt.
Op foto’s die het Vaticaan verspreidde, is te zien hoe Franciscus vredig ligt opgebaard. Hij draagt rode liturgische gewaden, symbool voor het martelaarschap van Christus. In zijn handen ligt een rozenkrans, zachtjes gevouwen. Naast hem zijn enkele betekenisvolle voorwerpen gelegd: zijn pauselijke mijter, zijn staf en een set munten geslagen tijdens zijn pausdom. Ook bevat de kist een ‘rogito’ – een verzegeld document waarin zijn levensloop en pontificaat worden samengevat. Aan zijn vinger zit de Vissersring, traditioneel een symbool van pauselijke autoriteit. Deze ring zal na de ceremonie ritueel worden gebroken, om het einde van zijn ambt te markeren.
Geen publieke opbaring, wel persoonlijke r0uw
In tegenstelling tot eerdere pauselijke uitvaarten, waarbij het lichaam van de paus werd opgebaard op een verhoging in de Sint-Pietersbasiliek, kiest het Vaticaan ditmaal voor intimiteit. Franciscus zal vanaf woensdag wel te zien zijn in de basiliek, maar niet op een katafalk. Zijn kist staat op vloerniveau, zodat bezoekers hem op gelijke hoogte kunnen groeten. Vlakbij brandt een paaskaars – het stille symbool van geloof, licht en hoop.
Wat ook opvalt: Franciscus zal niet worden bijgezet in de traditionele pauselijke crypte onder de Sint Pieter. In plaats daarvan kiest hij voor een eenvoudiger graf in de Basiliek van Santa Maria Maggiore, een bedevaartsoord in het hart van Rome waar hij vaak te vinden was. Deze keuze bevestigt nogmaals zijn wens om een paus onder de mensen te blijven, ook na de d00d.
Wie was Massimiliano Strappetti?
De man aan wie Franciscus zijn laatste woorden richtte, Massimiliano Strappetti, is zelf geen publieke figuur. Toch speelde hij een sleutelrol in de laatste jaren van de paus. Strappetti, een ervaren verpleegkundige, werkte eerder op de intensive care van het Gemelli-ziekenhuis in Rome. Door zijn kalme aard en deskundigheid werd hij door maar liefst drie pausen vertrouwd: Johannes Paulus II, Benedictus XVI en uiteindelijk Franciscus zelf. In 2022 werd hij benoemd tot persoonlijk gezondheidsadviseur van de paus.
Strappetti’s Facebookpagina is eenvoudig, gevuld met foto’s van familie en zijn favoriete voetbalclub Lazio. Geen verwijzingen naar zijn werk, geen publieke profilering. Juist die bescheidenheid maakte hem zo geliefd bij Franciscus, die zelf allergisch was voor uiterlijk vertoon. Hun band ging verder dan zorg – er was wederzijds respect en vriendschap. En dat maakt het des te betekenisvoller dat Strappetti de laatste woorden van de paus mocht horen.
Een begrafenis die zijn leven weerspiegelt
De uitvaart van paus Franciscus zal plaatsvinden op zaterdag 26 april om 10.00 uur lokale tijd. De ceremonie wordt gehouden op het Sint-Pietersplein en geleid door kardinaal Kevin Joseph Farrell, de huidige camerlengo. Tienduizenden pelgrims worden verwacht, evenals staatshoofden, geestelijken en mensen uit alle hoeken van de wereld. Toch zal het geen bombastisch afscheid worden, maar een ingetogen eerbetoon.
Tijdens de ceremonie zal de Litanie der Heiligen worden gezongen, en na afloop zal de kist worden overgebracht naar de Basiliek van Santa Maria Maggiore. Daar zal Franciscus ter ruste worden gelegd – in lijn met zijn wens om begraven te worden op een plek waar hij zich thuis voelde.
Zijn laatste les: eenvoud als kracht
Tot het laatste moment bleef paus Franciscus trouw aan zijn waarden: soberheid, mededogen en dienstbaarheid. Hij gaf de voorkeur aan kleine gebaren boven grote woorden. Hij leefde dicht bij het volk, at eenvoudige maaltijden, reed in een Fiat en woonde in een eenvoudig appartement in plaats van het pauselijk paleis. Voor hem was nederigheid geen modewoord, maar een levenshouding.
Zijn begrafenis is daar een verlengstuk van. Geen luxe, geen glimmende kist, geen dure processies – alleen een man, een missie, en een diepe liefde voor de wereld die hij diende. Zijn graf mag dan bescheiden zijn, maar zijn nalatenschap is groots.
De kracht van symboliek
De kist van paus Franciscus is niet zomaar een houten doos. Het is een symbool. Een stille getuigenis van hoe iemand tot het einde toe trouw kan blijven aan zijn principes. Zijn laatste rustplaats is niet zomaar een graf. Het is een herinnering aan wat leiderschap werkelijk kan zijn: zacht, luisterend, dienend. En de voorwerpen in zijn kist – de rozenkrans, de ring, de munten – vertellen het verhaal van een paus die zijn taak met toewijding vervulde.
In een tijd van opsmuk en verdeeldheid blijft zijn nalatenschap helder: wees menselijk, wees eerlijk, wees eenvoudig. Daarmee blijft Franciscus, zelfs in de dood, een gids voor miljoenen. Niet alleen als paus, maar als mens.
Actueel
Frits Landesbergen na het verlies van Joke Bruijs: “Ik mis haar iedere dag…”
Het verdriet om Joke Bruijs is voor Frits Landesbergen nog iedere dag voelbaar. Maanden na het overlijden van zijn grote liefde probeert de bekende muzikant zijn leven voorzichtig weer op te pakken, maar het gemis blijft een vaste plaats in zijn dagelijks bestaan houden. Waar woorden soms tekortschieten, laat Frits zijn gevoelens spreken via de muziek. Met een bijzonder lied ter nagedachtenis aan Joke brengt hij een persoonlijk eerbetoon aan de vrouw met wie hij ruim twintig jaar zijn leven én zijn liefde voor jazz deelde.
„Ik mis Joke iedere dag”
Op 16 september 2025 overleed Joke Bruijs op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van de ziekte van Parkinson. Haar overlijden betekende niet alleen het verlies van een geliefde actrice, zangeres en comédienne, maar voor Frits vooral het afscheid van zijn levenspartner.
De twee waren meer dan twintig jaar samen en vormden jarenlang een hecht koppel, zowel privé als binnen de muziekwereld. Sinds het overlijden van Joke spreekt Frits openhartig over de leegte die is ontstaan.
In aanloop naar het Breda Jazz Festival vertelde hij hoe zwaar het gemis nog altijd is. Met slechts één korte zin wist hij precies te verwoorden wat hij dagelijks voelt:
„Ik mis Joke Bruijs iedere dag.”
Het zijn eenvoudige woorden, maar juist daardoor komen ze bij veel mensen hard binnen. Ze laten zien dat rouw niet verdwijnt wanneer de maanden verstrijken. Voor Frits blijft Joke aanwezig in herinneringen, muziek en de vele momenten die zij samen hebben beleefd.
Een bijzonder lied voor zijn grote liefde
Omdat muziek altijd een centrale rol speelde in hun leven, besloot Frits zijn verdriet om te zetten in iets persoonlijks. Hij schreef het nummer „Miss Jo”, speciaal ter nagedachtenis aan Joke Bruijs.
Het lied werd uitgevoerd tijdens de Rijnmond Big Band Show en raakte veel aanwezigen. Voor Frits was het niet zomaar een muzikaal optreden, maar een liefdevolle herinnering aan de vrouw die zoveel voor hem betekende.
Ook de titel van het nummer heeft een bijzondere betekenis.
Engelse vrienden noemden Joke namelijk vaak „Jo”. Haar voornaam zorgde in het Engels regelmatig voor verwarring, omdat het woord joke daar „grap” betekent. Daarom ontstond jarenlang de bijnaam „Jo”, een naam die voor haar vrienden vanzelfsprekend werd.
Door zijn compositie de titel „Miss Jo” te geven, verweeft Frits die persoonlijke herinnering in zijn muziek. Het nummer is daarmee niet alleen een eerbetoon aan Joke Bruijs als artiest, maar vooral aan Joke als mens.
Frits vertelde later dat hij diep geraakt was door de warme reacties die hij op het lied ontving. Veel mensen herkenden het gevoel van verlies en vonden troost in de manier waarop hij zijn emoties muzikaal wist te vertalen.
De laatste jaren waren bijzonder zwaar
De ziekte van Parkinson maakte de laatste periode van Joke’s leven steeds moeilijker. Frits stond in die jaren intensief naast haar en ondersteunde haar waar dat nodig was.
Hij sprak eerder over hoe aangrijpend het was om te zien dat haar lichaam steeds minder goed functioneerde, terwijl zij geestelijk volgens hem volledig helder bleef. Juist dat contrast maakte de ziekte extra zwaar.
Toch kijkt hij niet uitsluitend met verdriet terug op die periode.
Volgens Frits waren het moeilijke jaren, maar tegelijkertijd ook jaren waarin hun verbondenheid misschien wel sterker dan ooit werd. Hij omschreef die tijd als zwaar, maar ook als bijzonder dierbaar omdat zij ondanks alles samen bleven genieten van de kleine momenten die nog mogelijk waren.
Hun liefde voor muziek bleef daarbij een belangrijke verbindende factor.
Jazz was niet zomaar een genre waarin beiden werkzaam waren; het was een gedeelde passie die hun relatie gedurende tientallen jaren kleur gaf.
Muziek houdt haar herinnering levend
Hoewel het verlies enorm is, kiest Frits ervoor om niet stil te blijven staan. Hij blijft optreden en zet zich in voor projecten waarin de muziek van Joke voortleeft.
Tijdens het Breda Jazz Festival werd eerder dit jaar al een speciaal concert georganiseerd ter ere van Joke Bruijs. Dat optreden stond volledig in het teken van haar rijke muzikale nalatenschap en de bijzondere plaats die zij binnen de Nederlandse cultuur heeft ingenomen.
Ook later krijgt dat eerbetoon een vervolg.
Theater Walhalla heeft opnieuw een Joke Bruijs Tribute aangekondigd, waarbij Frits Landesbergen een belangrijke rol speelt. Daarmee blijft hij niet alleen haar werk eren, maar zorgt hij er ook voor dat nieuwe generaties kennis kunnen maken met de muziek die Joke zo geliefd maakte.
Voor Frits lijkt muziek inmiddels meer te zijn geworden dan alleen zijn beroep. Het is een manier om herinneringen vast te houden en gevoelens een plaats te geven.
Een liefde die verder leeft in herinneringen
Voor het grote publiek zal Joke Bruijs altijd herinnerd worden als een veelzijdige artiest met een indrukwekkende carrière op televisie, in het theater en binnen de muziek.
Voor Frits was zij echter boven alles zijn grote liefde.
Samen deelden zij 23 jaar van hun leven, gevuld met optredens, muziek, humor en ontelbare persoonlijke herinneringen. Het overlijden heeft een leegte achtergelaten die niet zomaar verdwijnt.
Met „Miss Jo” geeft Frits Landesbergen die leegte een stem. Niet door afscheid te nemen, maar juist door de herinnering levend te houden.
En misschien zegt zijn meest eenvoudige uitspraak uiteindelijk nog altijd het meest over de liefde die blijft bestaan, zelfs na een definitief afscheid:
„Ik mis Joke iedere dag.”