Actueel
De heilige voorwerpen in de kist van paus Franciscus
In de laatste dagen van zijn leven maakte paus Franciscus, geliefd over de hele wereld om zijn nederigheid en compassie, een keuze die zijn hele pontificaat samenvat. Zelfs in de d00d wist hij af te wijken van eeuwenoude Vaticaanse tradities – niet uit rebellie, maar uit oprechte overtuiging. Zijn begrafenis, gepland voor zaterdag 26 april op het Sint-Pietersplein, zal geen pompeus afscheid zijn. In plaats daarvan wordt het een sobere en betekenisvolle ceremonie, doordrenkt van symboliek en persoonlijke elementen die iets vertellen over de man die Jorge Mario Bergoglio was.
Een paus van het volk – tot het einde
Paus Franciscus 0verleed op maandag op 88-jarige leeftijd, na complicaties veroorzaakt door een beroerte en hartfalen. Hij had wekenlang gevochten tegen een zware longontsteking en leek zich langzaam te herstellen. Toch verslechterde zijn toestand plotseling. In zijn laatste uren sprak hij zijn dankbaarheid uit tegen zijn persoonlijke verpleger Massimiliano Strappetti – een man die hem trouw bijstond tijdens zijn zwaarste momenten. “Bedankt dat je me terug naar het plein hebt gebracht,” waren zijn laatste woorden. Een verwijzing naar de rit in de pausmobiel op Paaszondag, zijn laatste verschijning in het openbaar.
Die rit was symbolisch en spontaan. Franciscus twijfelde nog of hij het fysiek aan zou kunnen, maar wilde dicht bij de mensen zijn. Daar, tussen de gelovigen op het Sint-Pietersplein, zwaaiend naar kinderen en zegenend met een vermoeide glimlach, nam hij onbewust al afscheid. Het was typerend voor zijn hele pontificaat: dichtbij het volk, eenvoudig en vol toewijding.
Zijn laatste rustplaats: een bewuste breuk met de traditie
Wat volgde na zijn 0verlijden was allesbehalve traditioneel. Waar eerdere pausen vaak werden bijgezet in monumentale, driedubbele d00dskisten van cipreshout, lood en eiken, koos Franciscus voor eenvoud. Zijn kist is van onbewerkt hout, bekleed met een dunne laag zink – een bewuste keuze die zijn toewijding aan nederigheid onderstreept. Geen fluweel, geen gouden details. Slechts een houten doos, waarin zijn lichaam in alle rust ligt.
Op foto’s die het Vaticaan verspreidde, is te zien hoe Franciscus vredig ligt opgebaard. Hij draagt rode liturgische gewaden, symbool voor het martelaarschap van Christus. In zijn handen ligt een rozenkrans, zachtjes gevouwen. Naast hem zijn enkele betekenisvolle voorwerpen gelegd: zijn pauselijke mijter, zijn staf en een set munten geslagen tijdens zijn pausdom. Ook bevat de kist een ‘rogito’ – een verzegeld document waarin zijn levensloop en pontificaat worden samengevat. Aan zijn vinger zit de Vissersring, traditioneel een symbool van pauselijke autoriteit. Deze ring zal na de ceremonie ritueel worden gebroken, om het einde van zijn ambt te markeren.
Geen publieke opbaring, wel persoonlijke r0uw
In tegenstelling tot eerdere pauselijke uitvaarten, waarbij het lichaam van de paus werd opgebaard op een verhoging in de Sint-Pietersbasiliek, kiest het Vaticaan ditmaal voor intimiteit. Franciscus zal vanaf woensdag wel te zien zijn in de basiliek, maar niet op een katafalk. Zijn kist staat op vloerniveau, zodat bezoekers hem op gelijke hoogte kunnen groeten. Vlakbij brandt een paaskaars – het stille symbool van geloof, licht en hoop.
Wat ook opvalt: Franciscus zal niet worden bijgezet in de traditionele pauselijke crypte onder de Sint Pieter. In plaats daarvan kiest hij voor een eenvoudiger graf in de Basiliek van Santa Maria Maggiore, een bedevaartsoord in het hart van Rome waar hij vaak te vinden was. Deze keuze bevestigt nogmaals zijn wens om een paus onder de mensen te blijven, ook na de d00d.
Wie was Massimiliano Strappetti?
De man aan wie Franciscus zijn laatste woorden richtte, Massimiliano Strappetti, is zelf geen publieke figuur. Toch speelde hij een sleutelrol in de laatste jaren van de paus. Strappetti, een ervaren verpleegkundige, werkte eerder op de intensive care van het Gemelli-ziekenhuis in Rome. Door zijn kalme aard en deskundigheid werd hij door maar liefst drie pausen vertrouwd: Johannes Paulus II, Benedictus XVI en uiteindelijk Franciscus zelf. In 2022 werd hij benoemd tot persoonlijk gezondheidsadviseur van de paus.
Strappetti’s Facebookpagina is eenvoudig, gevuld met foto’s van familie en zijn favoriete voetbalclub Lazio. Geen verwijzingen naar zijn werk, geen publieke profilering. Juist die bescheidenheid maakte hem zo geliefd bij Franciscus, die zelf allergisch was voor uiterlijk vertoon. Hun band ging verder dan zorg – er was wederzijds respect en vriendschap. En dat maakt het des te betekenisvoller dat Strappetti de laatste woorden van de paus mocht horen.
Een begrafenis die zijn leven weerspiegelt
De uitvaart van paus Franciscus zal plaatsvinden op zaterdag 26 april om 10.00 uur lokale tijd. De ceremonie wordt gehouden op het Sint-Pietersplein en geleid door kardinaal Kevin Joseph Farrell, de huidige camerlengo. Tienduizenden pelgrims worden verwacht, evenals staatshoofden, geestelijken en mensen uit alle hoeken van de wereld. Toch zal het geen bombastisch afscheid worden, maar een ingetogen eerbetoon.
Tijdens de ceremonie zal de Litanie der Heiligen worden gezongen, en na afloop zal de kist worden overgebracht naar de Basiliek van Santa Maria Maggiore. Daar zal Franciscus ter ruste worden gelegd – in lijn met zijn wens om begraven te worden op een plek waar hij zich thuis voelde.
Zijn laatste les: eenvoud als kracht
Tot het laatste moment bleef paus Franciscus trouw aan zijn waarden: soberheid, mededogen en dienstbaarheid. Hij gaf de voorkeur aan kleine gebaren boven grote woorden. Hij leefde dicht bij het volk, at eenvoudige maaltijden, reed in een Fiat en woonde in een eenvoudig appartement in plaats van het pauselijk paleis. Voor hem was nederigheid geen modewoord, maar een levenshouding.
Zijn begrafenis is daar een verlengstuk van. Geen luxe, geen glimmende kist, geen dure processies – alleen een man, een missie, en een diepe liefde voor de wereld die hij diende. Zijn graf mag dan bescheiden zijn, maar zijn nalatenschap is groots.
De kracht van symboliek
De kist van paus Franciscus is niet zomaar een houten doos. Het is een symbool. Een stille getuigenis van hoe iemand tot het einde toe trouw kan blijven aan zijn principes. Zijn laatste rustplaats is niet zomaar een graf. Het is een herinnering aan wat leiderschap werkelijk kan zijn: zacht, luisterend, dienend. En de voorwerpen in zijn kist – de rozenkrans, de ring, de munten – vertellen het verhaal van een paus die zijn taak met toewijding vervulde.
In een tijd van opsmuk en verdeeldheid blijft zijn nalatenschap helder: wees menselijk, wees eerlijk, wees eenvoudig. Daarmee blijft Franciscus, zelfs in de dood, een gids voor miljoenen. Niet alleen als paus, maar als mens.
Actueel
Dit zwembad laat slechts één huidskleur toe
Een tijdelijk zwembad voor het bekende theater Volksbühne in Berlijn zorgt voor flinke discussie. Het zogenoemde Volksbad werd juist aangekondigd als een gratis ontmoetingsplek voor iedereen, maar op vrijdagmiddag geldt er een opvallende uitzondering. Zes uur lang is het zwembad uitsluitend toegankelijk voor zwarte mensen.
Dat meldt de Duitse krant BILD. Op de website van de Volksbühne staat dat het zwembad op vrijdag tussen 12.00 en 18.00 uur exclusief wordt opengesteld voor zwarte gemeenschappen.
Bezoekers die niet tot deze doelgroep behoren, worden gevraagd om deze keuze en de daarvoor gecreëerde ruimte te respecteren. In de praktijk betekent dit dat andere bezoekers tijdens deze uren geen gebruik kunnen maken van het zwembad.
Volksbad moest juist voor iedereen zijn
De situatie zorgt vooral voor discussie omdat het Volksbad oorspronkelijk werd gepresenteerd als een openbare ontmoetingsplek voor inwoners van Berlijn.
Het tijdelijke zwembad staat op de Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin-Mitte, pal voor de Volksbühne. Het initiatief moet mensen bij elkaar brengen en is gratis toegankelijk.
Een identiteitscontrole is er niet. Wel moeten bezoekers vooraf online een tijdslot reserveren, omdat er maar een beperkt aantal mensen tegelijkertijd naar binnen kan.
Het bad zelf is 25 meter lang en ongeveer 1,30 meter diep. Per tijdslot is er plaats voor maximaal 46 bezoekers.
Volgens het theater kost het tijdelijke project ongeveer 300.000 euro. De organisatie verwacht dat uiteindelijk zo’n 20.000 mensen gebruik zullen maken van het zwembad.
Vrijdagmiddag geldt andere regel
Hoewel het Volksbad dus nadrukkelijk als toegankelijke ontmoetingsplek werd neergezet, ziet de situatie er iedere vrijdagmiddag anders uit.
Tussen 12.00 en 18.00 uur wordt het bad gereserveerd voor zwarte gemeenschappen. Daarmee geldt de algemene uitnodiging aan alle inwoners van Berlijn gedurende die zes uur niet.
Juist dat zorgt voor verdeelde reacties. Tegenstanders vragen zich af hoe het uitsluiten van bezoekers op basis van afkomst of huidskleur te rijmen valt met het inclusieve karakter waarmee het project werd aangekondigd.
Voorstanders van dergelijke bijeenkomsten wijzen er juist op dat aparte ruimtes volgens hen waardevol kunnen zijn voor groepen die te maken krijgen met discriminatie of racisme.
Samenwerking met EOTO
Voor de speciale vrijdagmiddag werkt de Volksbühne samen met EOTO, een organisatie die zich richt op zwarte gemeenschappen en verschillende sociale en culturele activiteiten organiseert.
Volgens BILD ontvangt de organisatie financiële ondersteuning van zowel de Duitse federale overheid als de deelstaat Berlijn.
De Volksbühne vraagt andere bezoekers om de exclusieve uren te respecteren. Daarmee wil het theater ruimte bieden aan een specifieke gemeenschap om onderling samen te komen.
Dat neemt de kritiek echter niet weg. Vooral het feit dat het om een gratis en publiek toegankelijk project gaat, zorgt ervoor dat de maatregel onderwerp van discussie is geworden.
Zwembad als antwoord op tekort in Berlijn
Het Volksbad is bovendien niet zomaar een losstaand zwembad. Het behoort tot de eerste projecten onder leiding van Matthias Lilienthal, de nieuwe artistiek directeur van de Volksbühne.
Volgens Lilienthal speelt het initiatief onder meer in op het tekort aan beschikbare zwembaden in de Duitse hoofdstad.
“De helft van de binnen- en buitenzwembaden is dicht, dus dachten we dat we regerend burgemeester Kai Wegner zouden helpen”, verklaarde hij eerder tegenover de Duitse omroep ZDF.
Daarmee wil de Volksbühne niet alleen een culturele, maar ook een maatschappelijke functie vervullen.
Onderdeel van nieuwe koers Volksbühne
Het zwembad past volgens Lilienthal tegelijkertijd bij zijn bredere visie op wat theater kan zijn. Voorstellingen hoeven volgens hem niet uitsluitend op een traditioneel podium plaats te vinden.
Tegenover de regionale omroep RBB legde hij dat eerder op opvallende wijze uit: “De Volksbühne verstaat onder theatrale evenementen ook wanneer twee mensen elkaar natspatten.”
Het tijdelijke bad moet daarmee een combinatie vormen van cultuur, recreatie en ontmoeting.
Juist die doelstelling maakt de discussie over de vrijdagmiddag extra opvallend. Waar het Volksbad enerzijds wordt gepresenteerd als een plek die mensen moet samenbrengen en uitsluiting moet tegengaan, wordt het zwembad gedurende zes uur per week alleen voor één specifieke doelgroep gereserveerd.
Voorlopig blijft die regeling van kracht. Bezoekers die op vrijdagmiddag niet tot de betreffende doelgroep behoren, zullen voor een ander tijdstip een reservering moeten maken.