Actueel
RIVM-viroloog: Dit zijn de eerste twee symptomen van het Hantavirus
De recente aandacht voor het hantavirus roept bij veel mensen vragen op. Wat is dit virus precies? Hoe herken je de eerste signalen? En moeten we ons zorgen maken over een grootschalige uitbraak? Volgens viroloog Chantal Reusken van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is het belangrijk om goed geïnformeerd te zijn, maar is er op dit moment geen reden tot paniek.
Wat is het hantavirus en waarom is het ineens in het nieuws?
Het hantavirus is geen nieuw virus, maar een verzamelnaam voor een groep virussen die wereldwijd voorkomen. Ze worden meestal verspreid via knaagdieren, zoals muizen en ratten. Mensen kunnen besmet raken door contact met uitwerpselen of via ingeademde stofdeeltjes.
Toch lijkt het virus ineens overal in het nieuws te zijn. Dat heeft volgens experts vooral te maken met een recente reeks besmettingen, waarbij ook enkele ernstige gevallen zijn gemeld. Hierdoor is de aandacht toegenomen, ondanks dat het aantal besmettingen nog relatief beperkt is.
Bekende virologen zoals Ab Osterhaus en Marc Van Ranst hebben zich inmiddels ook uitgesproken over de situatie. Zij benadrukken net als het RIVM dat het belangrijk is om feiten van speculatie te scheiden.
Dit zijn de eerste symptomen
Volgens Chantal Reusken begint een besmetting met het hantavirus vaak met relatief algemene klachten. Dat maakt het soms lastig om het direct te herkennen.
De eerste symptomen zijn meestal:
- Darmklachten
- Koorts
- Vermoeidheid
In een later stadium kunnen de klachten verergeren. Sommige patiënten krijgen dan last van benauwdheid of ademhalingsproblemen. Hoe ernstig het z!ekteverloop is, hangt af van de specifieke variant van het virus.
Omdat de eerste klachten lijken op die van een gewone griep of buikvirus, is alertheid belangrijk — vooral wanneer iemand mogelijk in contact is geweest met een besmettingsbron.
Besmettelijkheid: hoe groot is het risico?
Een van de belangrijkste vragen die leeft, is hoe besmettelijk het virus is. Volgens het RIVM is de overdracht van mens tot mens bij de meeste varianten van het hantavirus zeer beperkt.
Chantal Reusken legt uit dat iemand pas besmettelijk wordt wanneer er daadwerkelijk symptomen optreden. Dat is een belangrijk verschil met sommige andere virussen.
De incubatietijd — de periode tussen besmetting en het verschijnen van klachten — ligt meestal tussen de twee en vier weken. In sommige gevallen kan dit oplopen tot acht weken.
Dat betekent dat mensen die mogelijk zijn blootgesteld, langere tijd gemonitord moeten worden.
Voorbeeld: situatie rondom vliegtuigpassagiers
Een concreet voorbeeld waar momenteel veel aandacht voor is, betreft een situatie waarbij een besmet persoon zich in een vliegtuig bevond.
Omdat vliegtuigen een gesloten omgeving zijn, wordt onderzocht of andere passagiers mogelijk risico hebben gelopen. Daarbij spelen verschillende factoren een rol, zoals:
- De luchtcirculatie in het toestel
- De zitplaatsen van passagiers
- De duur van de vlucht
Volgens experts is het niet vanzelfsprekend dat andere passagiers besmet zijn geraakt. Toch wordt uit voorzorg contact opgenomen met betrokkenen.
Rol van de GGD
De GGD speelt een belangrijke rol in het monitoren van mogelijke besmettingen.
Mensen die mogelijk in contact zijn geweest met een besmet persoon krijgen informatie en worden gevolgd. Wanneer zij klachten ontwikkelen, wordt snel actie ondernomen.
Dit kan betekenen:
- Medisch onderzoek
- Tijdelijke isolatie
- Verdere monitoring
Door deze aanpak kan verspreiding in een vroeg stadium worden beperkt.
Waarom er geen sprake is van een pandemie
Hoewel de aandacht groot is, benadrukt het RIVM dat er op dit moment geen sprake is van een pandemie of een vergelijkbare situatie zoals bij het coronavirus.
Volgens Chantal Reusken zijn er duidelijke verschillen:
- Het hantavirus verspreidt zich minder gemakkelijk tussen mensen
- Besmetting gebeurt meestal via dieren, niet via mensen
- Het virus gedraagt zich anders in het lichaam
Daarom is de kans op grootschalige verspreiding aanzienlijk kleiner.
Verschil met eerdere uitbraken
De recente aandacht roept bij veel mensen herinneringen op aan eerdere gezondheidscrises. Toch benadrukken experts dat deze situatie niet vergelijkbaar is.
Bij sommige virussen kan één besmet persoon veel anderen aansteken. Bij het hantavirus is dat meestal niet het geval.
Onderzoek laat zien dat in situaties waar overdracht tussen mensen voorkomt, dit vaak beperkt blijft tot enkele gevallen en afhankelijk is van specifieke omstandigheden.
Waarom monitoring toch belangrijk blijft
Ondanks het relatief lage risico op grootschalige verspreiding, blijft monitoring belangrijk.
Door vroegtijdig te signaleren:
- kunnen besmettingen sneller worden opgespoord
- kan verdere verspreiding worden voorkomen
- blijft de situatie beheersbaar
Dat is precies de reden waarom instanties zoals het RIVM en de GGD actief blijven volgen wat er gebeurt.
Wat kun je zelf doen?
Voor de meeste mensen is het risico op besmetting klein. Toch zijn er enkele algemene voorzorgsmaatregelen die kunnen helpen:
- Vermijd contact met knaagdieren en hun leefomgeving
- Zorg voor goede hygiëne
- Ventileer ruimtes waar mogelijk besmette stofdeeltjes aanwezig kunnen zijn
Vooral bij het schoonmaken van bijvoorbeeld schuurtjes of opslagruimtes is het verstandig om voorzichtig te zijn.
Media-aandacht en perceptie
De plotselinge media-aandacht kan de indruk wekken dat er sprake is van een groot gevaar. Experts wijzen er echter op dat berichtgeving vaak sneller toeneemt dan het daadwerkelijke risico.
Dat betekent niet dat het virus onschuldig is, maar wel dat de situatie in perspectief moet worden geplaatst.
Volgens Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu is het belangrijk om te blijven kijken naar feiten en actuele gegevens.
Conclusie: alert blijven, maar niet ongerust
Het hantavirus verdient aandacht, vooral vanwege de mogelijke gezondheidsklachten en de recente gevallen die zijn gemeld. Tegelijkertijd is er volgens deskundigen geen reden voor grote zorgen.
De eerste symptomen — zoals darmklachten en koorts — zijn belangrijk om te herkennen, maar het risico op grootschalige verspreiding blijft beperkt.
Dankzij snelle monitoring door instanties zoals de GGD en duidelijke communicatie van het RIVM blijft de situatie onder controle.
Voor nu geldt vooral: blijf geïnformeerd, wees alert op klachten en vertrouw op de adviezen van deskundigen.
Actueel
Zeker 12 doden en 48 gewonden bij ernstig verkeersongeval
In Bulgarije heeft zich dinsdagochtend een enorme verkeersramp voltrokken. Op de belangrijke Trakia-snelweg botsten bij twee grote kettingbotsingen tientallen auto’s, vrachtwagens en andere voertuigen op elkaar. Volgens de laatste berichten zijn zeker twaalf mensen om het leven gekomen en tientallen anderen gewond geraakt.
De omvang van het ongeluk is enorm. Bij de twee botsingen zouden in totaal ongeveer 86 voertuigen betrokken zijn geweest.
Dichte mist speelde volgens de eerste bevindingen een belangrijke rol. De zichtbaarheid zou vlak voor het ongeluk in korte tijd dramatisch zijn afgenomen.
Twee enorme kettingbotsingen
Het drama gebeurde dinsdagochtend op de Trakia-snelweg in de omgeving van Yambol.
De snelweg vormt een belangrijke verbinding tussen de Bulgaarse hoofdstad Sofia en de kustplaats Burgas.
Rond 07.00 uur ging het volledig mis.
Op beide rijbanen ontstonden grote kettingbotsingen, waardoor de snelweg uiteindelijk in beide richtingen moest worden afgesloten.
Auto’s en vrachtwagens botsten achter elkaar op elkaar.
De ravage die achterbleef is enorm.
Ongeveer 86 voertuigen betrokken
Volgens de meest recente informatie waren bij de twee ongevallen samen ongeveer 86 voertuigen betrokken.
Daaronder bevonden zich veel zware vrachtwagens.
Op beelden vanaf de snelweg zijn zwaar beschadigde voertuigen te zien. Sommige auto’s en vrachtwagens kwamen dwars op de weg terecht of kantelden.
Ook ontstond op verschillende plaatsen brand.
Hulpdiensten moesten daardoor onder extreem moeilijke omstandigheden proberen om slachtoffers uit de wrakken te bevrijden.
Zeker twaalf mensen overleden
De Bulgaarse autoriteiten hebben inmiddels bevestigd dat het dodental is opgelopen tot twaalf.
Tien slachtoffers overleden op de plaats van het ongeluk.
Twee andere slachtoffers bezweken later aan hun verwondingen terwijl zij naar medische hulp werden gebracht.
Daarnaast zijn tientallen mensen gewond geraakt.
Over het exacte aantal gewonden lopen de meest recente cijfers nog enigszins uiteen.
Er wordt gesproken over ongeveer 46 tot 50 gewonden.
Slachtoffers naar verschillende ziekenhuizen
Vanwege het grote aantal slachtoffers werden gewonden verdeeld over verschillende ziekenhuizen.
Onder meer ziekenhuizen in Yambol, Sliven en Burgas vingen slachtoffers op.
De omvang van de ramp zorgde ervoor dat grote aantallen ambulances, brandweerlieden, politieagenten en andere hulpverleners naar de snelweg werden gestuurd.
Ook het leger werd ingezet om de hulpverlening te ondersteunen.
Mist kwam plotseling opzetten
De weersomstandigheden lijken een belangrijke factor te zijn geweest.
In het gebied hing dinsdagochtend zeer dichte mist.
Volgens getuigen was het zicht aanvankelijk nog ongeveer 70 tot 80 meter.
Dat veranderde vervolgens razendsnel.
De zichtbaarheid zou plotseling zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter.
Voor automobilisten betekende dit dat voertuigen en obstakels voor hen nauwelijks nog zichtbaar waren.
Eerste botsing richting Burgas
Volgens de eerste reconstructie van de Bulgaarse autoriteiten begon de ramp op de rijbaan richting Burgas.
Een vrachtwagen zou daar in de baan van een bus terecht zijn gekomen.
Vervolgens ontstonden meerdere botsingen.
Een andere vrachtwagen, die graan vervoerde, raakte betrokken bij het ongeval.
Daarna botste ook een personenauto achterop en volgden steeds meer voertuigen.
Binnen korte tijd ontstond een enorme kettingbotsing.
Ook aan andere kant gaat het mis
Alsof de situatie nog niet ernstig genoeg was, ontstond vrijwel op dezelfde locatie ook op de tegenovergestelde rijbaan een groot ongeluk.
Daar reden voertuigen richting Sofia.
De Bulgaarse autoriteiten onderzoeken nog precies hoe deze tweede kettingbotsing ontstond.
Een van de mogelijke verklaringen is dat bestuurders werden afgeleid door de enorme ravage aan de andere kant van de snelweg, terwijl ook daar het zicht door de mist bijzonder slecht was.
Het definitieve onderzoek naar de oorzaak moet daar meer duidelijkheid over geven.
Ooggetuige redt chauffeur uit brandende vrachtwagen
Een ooggetuige vertelde aan de Bulgaarse televisie hoe chaotisch de eerste minuten na de botsing waren.
Hij zag onder meer een brandende vrachtwagencabine.
De man besloot niet af te wachten en gebruikte een krik om een ruit van de cabine kapot te slaan.
Vervolgens wist hij een inzittende uit het brandende voertuig te halen.
Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij achter zich opnieuw harde klappen.
„Toen hoorde ik alle auto’s op de andere rijstrook op elkaar botsen.”
Volgens de getuige was de mist op dat moment zo dicht dat hij niet verder dan ongeveer vijftig meter kon kijken.
Honderden hulpverleners ingezet
De omvang van de ramp leidde tot een enorme hulpverleningsoperatie.
Honderden politieagenten werden naar het gebied gestuurd.
Ook tientallen ambulances kwamen ter plaatse.
Daarnaast werden volgens de Bulgaarse autoriteiten vijftien brandweervoertuigen ingezet.
Brandweerlieden moesten niet alleen branden bestrijden, maar ook proberen om mensen uit zwaar beschadigde voertuigen te bevrijden.
Mensen zaten vast in voertuigen
De eerste uren lag de absolute prioriteit bij het redden van slachtoffers.
Door de enorme hoeveelheid beschadigde auto’s en vrachtwagens konden hulpverleners niet onmiddellijk overal bij.
Sommige inzittenden zaten bekneld in hun voertuig.
De Bulgaarse autoriteiten maakten daarom duidelijk dat het onderzoek naar de precieze oorzaak pas volledig kon beginnen nadat de reddingsoperatie voldoende was gevorderd.
Het redden van levens had eerst prioriteit.
Vliegtuigen ingezet voor gewonden
Vanwege de omvang van de ramp werden ook vliegtuigen beschikbaar gesteld.
Het Bulgaarse regeringsvliegtuig werd naar Burgas gestuurd zodat het indien nodig kon worden gebruikt voor het vervoeren van gewonden.
Daarnaast werd ook een militair transportvliegtuig van het type Spartan ingezet.
Zo konden slachtoffers indien noodzakelijk snel naar andere ziekenhuizen in Bulgarije worden gebracht.
Premier Rumen Radev naar rampplek
De Bulgaarse premier Rumen Radev paste vanwege de tragedie zijn programma aan.
Hij vertrok richting de plaats van het ongeluk om zich daar te laten informeren over de situatie.
Ook andere officiële activiteiten werden vanwege de omvang van de ramp aangepast of geannuleerd.
De Bulgaarse autoriteiten activeerden bovendien het waarschuwingssysteem BG-ALERT om automobilisten in de omliggende regio’s te informeren over de gevaarlijke omstandigheden en omleidingen.
Snelweg volledig afgesloten
De Trakia-snelweg werd na de ongelukken in beide richtingen afgesloten.
Verkeer moest via alternatieve routes worden omgeleid.
Dat was noodzakelijk vanwege de enorme hoeveelheid wrakken, de reddingswerkzaamheden en het politieonderzoek.
Het zal bovendien tijd kosten om alle beschadigde voertuigen weg te halen en het wegdek volledig vrij te maken.
Onderzoek naar exacte oorzaak
Hoewel de dichte mist een belangrijke rol lijkt te hebben gespeeld, is de definitieve oorzaak nog onderwerp van onderzoek.
De eerste bevindingen wijzen op een combinatie van plotseling sterk verminderd zicht, een nat wegdek en mogelijk snelheden die niet voldoende waren aangepast aan de omstandigheden.
Onderzoekers zullen moeten reconstrueren hoe de eerste botsing precies kon gebeuren en waarom vervolgens zoveel voertuigen bij de kettingbotsingen betrokken raakten.
Ursula von der Leyen reageert
Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de tragedie.
Zij was op het moment van de ramp voor een werkbezoek in Bulgarije.
Door het ernstige ongeluk werd haar programma aangepast.
Von der Leyen betuigde haar medeleven aan de nabestaanden van de slachtoffers en aan de Bulgaarse bevolking.
Ook sprak zij haar steun uit voor de mensen die gewond raakten en de hulpverleners die op de rampplek actief zijn.
Een van de zwaarste verkeersrampen van Bulgarije
De enorme hoeveelheid betrokken voertuigen maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is.
Tientallen personenauto’s, vrachtwagens en andere voertuigen raakten binnen zeer korte tijd betrokken bij de twee kettingbotsingen.
De komende uren en dagen zal waarschijnlijk steeds meer duidelijk worden over de identiteit van de slachtoffers en de exacte toedracht.
Voorlopig richten de Bulgaarse autoriteiten zich vooral op de gewonden en het onderzoek naar de oorzaak.
De balans van de enorme verkeersramp op de Bulgaarse Trakia-snelweg is bijzonder zwaar. Zeker twaalf mensen zijn overleden en tientallen anderen raakten gewond nadat bij twee grote kettingbotsingen ongeveer 86 voertuigen betrokken raakten. Volgens de eerste bevindingen speelde plotseling opkomende dichte mist een belangrijke rol: het zicht zou op sommige momenten zijn teruggelopen tot slechts ongeveer 10 meter. Honderden hulpverleners zijn ingezet en zelfs regerings- en militaire vliegtuigen werden beschikbaar gesteld voor het vervoer van gewonden.