Actueel
Komende dagen extreem winterweer in Nederland: deze werknemers mogen thuisblijven
Elke winter duikt het weer op: het hardnekkige idee dat werknemers in Nederland bij extreem winterweer automatisch recht hebben op een gratis vrije dag. Zodra sneeuw, ijs en snijdende kou het land in trekken, verschijnen er berichten op sociale media waarin wordt gesuggereerd dat werken “officieel niet mag” onder een bepaalde temperatuur. Toch is de werkelijkheid een stuk complexer. Het verschil tussen wat mensen denken dat hun recht is, wat wettelijk is vastgelegd en wat in de praktijk gebeurt, blijkt groter dan vaak wordt aangenomen.
De kou van vandaag maakt dat onderwerp opnieuw actueel. In grote delen van het land ligt de gevoelstemperatuur ruim onder nul. Voor veel mensen betekent dat hooguit een extra trui of een korte wandeling naar de laptop aan de keukentafel. Maar voor anderen is het dagelijkse realiteit om buiten te werken in wind, sneeuw en gladheid. Juist dat contrast zorgt ieder jaar opnieuw voor discussie.
Wat de wet wel en niet regelt bij winterweer
Een belangrijk misverstand is dat er in Nederland een vaste temperatuurgrens zou bestaan waarbij werken automatisch stopt. Zo’n regel is er niet. Er bestaat geen wet die zegt dat werknemers bij sneeuw of vorst recht hebben op een vrije dag. Winterweer op zichzelf is dus geen geldige reden om zonder overleg thuis te blijven.
De belangrijkste juridische basis ligt in de Arbeidsomstandighedenwet, beter bekend als de Arbowet. Deze wet verplicht werkgevers om te zorgen voor veilige en gezonde werkomstandigheden. Dat betekent dat zij moeten beoordelen of het werk onder de heersende omstandigheden verantwoord kan worden uitgevoerd.
Wanneer kou, sneeuw of gladheid leidt tot onveilige situaties, moet een werkgever maatregelen nemen. Dat kan variëren van het aanpassen van werkzaamheden tot het tijdelijk stilleggen van het werk. Het uitgangspunt is altijd veiligheid, niet comfort.
Geen vrijbrief om zelf thuis te blijven
Dat betekent echter niet dat een werknemer zelfstandig mag besluiten om niet te komen werken zodra het koud aanvoelt. De beoordeling ligt niet eenzijdig bij de werknemer. Er moet sprake zijn van aantoonbare risico’s. Denk aan gladde werkplekken, bevroren steigers, verminderde grip of omstandigheden waarin beschermende middelen onvoldoende zijn.
Pas wanneer duidelijk is dat het werk niet veilig kan worden uitgevoerd, sta je juridisch sterk. Overleg met de werkgever is daarbij essentieel. Wie zonder afstemming wegblijft, kan in sommige gevallen zelfs in de problemen komen.
De rol van gevoelstemperatuur
In discussies over werken bij winterweer komt vaak één specifieke grens terug: een gevoelstemperatuur van min zes graden. Die waarde is geen landelijke wet, maar komt voort uit cao-afspraken, vooral in sectoren waar buitenwerk centraal staat.
Gevoelstemperatuur is iets anders dan de temperatuur die op de thermometer staat. Wind, luchtvochtigheid en open terrein zorgen ervoor dat kou veel intenser wordt ervaren door het menselijk lichaam. Het KNMI gebruikt deze maat om aan te geven hoe belastend het weer daadwerkelijk is.
Bij harde wind kan een temperatuur net onder nul al aanvoelen als strenge vorst. Dat vergroot het risico op lichamelijke klachten en maakt veilig werken lastiger.
Grote verschillen tussen beroepen
De impact van winterweer verschilt sterk per beroep. Voor veel kantoorfuncties is werken bij kou nauwelijks een probleem. Dankzij thuiswerken blijft het werk doorgaan, ongeacht sneeuw of gladheid. Het grootste ongemak is vaak logistiek: hoe kom je veilig aan boodschappen of naar afspraken.
Voor mensen met een fysiek beroep ligt dat totaal anders. Bouwvakkers, hoveniers, wegwerkers en dakdekkers werken in omstandigheden waar kou en gladheid directe risico’s opleveren. Bevroren ondergronden, natte materialen en beperkte bewegingsvrijheid door dikke kleding vergroten de kans op ongelukken.
Juist voor deze groepen zijn aanvullende afspraken gemaakt in cao’s.
Wat cao’s vastleggen bij extreme kou
Omdat de wet geen vaste temperatuurgrenzen kent, vullen cao’s dit deels in. Vooral in sectoren waar buitenwerk de norm is, bestaan duidelijke winterregelingen. De bouwsector is daarvan het bekendste voorbeeld.
In deze sector is vastgelegd dat het werk kan worden stilgelegd bij een gevoelstemperatuur van min zes graden of lager. Ook andere onveilige omstandigheden, zoals gladde looppaden of een sneeuwlaag die niet veilig kan worden verwijderd, kunnen reden zijn om te stoppen.
Daarnaast moet de werkgever zorgen voor adequate beschermende kleding. Als die ontbreekt, is doorwerken niet toegestaan. Veiligheid staat voorop.
Alternatief werk en overleg
Wanneer het buitenwerk wordt stilgelegd, betekent dat niet automatisch dat een werknemer niets hoeft te doen. Werkgevers zijn verplicht te kijken naar vervangende werkzaamheden. Dat kan binnenwerk zijn of taken op een andere locatie.
Pas wanneer er geen veilig alternatief beschikbaar is, kan thuisblijven aan de orde zijn. Ook dit gebeurt altijd in overleg. Het idee van “gratis vrij” is daarmee vaak een misleidende vereenvoudiging.
Hoe zit het met loon bij winterse werkstops?
Een veelgestelde vraag is of een werkstop door winterweer gevolgen heeft voor het salaris. In veel gevallen blijft het loon (deels) doorlopen, maar ook hier spelen sectorafspraken een grote rol.
In de bouw geldt bijvoorbeeld dat de werkgever bij vorstverlet de eerste dagen het loon doorbetaalt. Duurt de situatie langer, dan kan een speciale regeling ingaan waarbij een deel van de loonkosten wordt opgevangen. Werknemers ontvangen dan meestal een percentage van hun loon, soms aangevuld tot het normale niveau.
Dit soort regelingen bestaan niet in alle sectoren. Daarom is het belangrijk om niet af te gaan op verhalen van anderen. Wat voor de ene beroepsgroep geldt, kan voor een andere totaal anders zijn.
Waarom het verschil soms oneerlijk voelt
Voor veel mensen voelt het scheef dat de één bij winterweer thuis mag blijven terwijl de ander gewoon doorwerkt. Toch is dat verschil juridisch goed te verklaren. Het draait niet om kou als zodanig, maar om de risico’s die het werk met zich meebrengt.
Een administratief medewerker kan veilig werken achter een scherm, zelfs bij strenge vorst. Voor iemand die op hoogte werkt of zware machines bedient, zijn de risico’s aanzienlijk groter. Dat onderscheid is niet nieuw, maar door de toename van thuiswerken wel zichtbaarder geworden.
Wat kun je als werknemer zelf doen?
Wie te maken krijgt met extreem winterweer doet er verstandig aan de eigen cao te raadplegen. Daarin staat vaak duidelijk beschreven wat wel en niet mag bij kou, sneeuw en gladheid. Vakbonden kunnen hierbij extra uitleg geven.
Daarnaast is open overleg met de werkgever cruciaal. Door samen te kijken naar veiligheid, alternatieven en afspraken voorkom je misverstanden. Zomaar wegblijven is zelden de beste optie.
Het is belangrijk om te beseffen dat veiligheid altijd zwaarder weegt dan productiviteit. Als omstandigheden gevaarlijk zijn, mag dat worden benoemd. Dat is geen teken van onwil, maar een legitiem recht.
Realisme in plaats van geruchten
Het idee van een automatische wintervrije dag klinkt aantrekkelijk, maar klopt niet met de werkelijkheid. Nederland kent geen algemene regel die werken bij sneeuw of vorst verbiedt. Wat er gebeurt, hangt af van sector, afspraken en veiligheid op de werkplek.
Extreme kou maakt de verschillen tussen beroepen zichtbaarder, maar die verschillen zijn niet willekeurig. Ze zijn gebaseerd op risico’s en verantwoordelijkheid. Wie weet waar hij of zij recht op heeft en dat bespreekbaar maakt, staat sterker dan iemand die zich laat leiden door hardnekkige winterverhalen.
De winter laat zich niet plannen, maar duidelijke afspraken over werk en veiligheid wel. Juist nu het weer zich van zijn strengere kant laat zien, is het belangrijk om feit en fictie van elkaar te blijven onderscheiden.
Het nieuws kwam hard binnen in Friesland en ver daarbuiten. In Drachten is Marit Kramer, bekend van het komende elfde seizoen van Over Mijn Lijk, onverwachts niet meer verder gegaan. Haar familie maakte het bericht bekend via Instagram, waar een rouwadvertentie werd gedeeld die inmiddels door veel mensen is overgenomen en verder verspreid.
De woorden op de advertentie zijn eenvoudig, maar raken diep: “Liefde houdt niet op waar leven eindigt. In liefde losgelaten, mijn lieve vrouw, onze geweldige dochter.” Het zijn zinnen die laten zien hoeveel Marit betekende voor de mensen om haar heen — als partner, als dochter en als mens.
Net getrouwd met haar grote liefde
Wat het nieuws extra aangrijpend maakt, is dat Marit nog maar kort geleden in het huwelijksbootje stapte met haar grote liefde Mackenzie. Vorige maand gaven zij elkaar het jawoord in het Lycklamahûs in Beetsterzwaag, een moment dat door vrienden en familie werd omschreven als intens, warm en vol betekenis.
Het huwelijk was geen uitgestelde droom, maar een bewuste keuze: het leven vieren zolang dat kan, en liefde vastpakken zonder uitstel. Foto’s en berichten van die dag lieten een stralende Marit zien, omringd door mensen die haar dierbaar waren.
Een diagnose die alles veranderde
Nog geen twee jaar geleden kreeg Marit te horen dat er een tumor bij haar was gevonden. Nader onderzoek wees uit dat het om botk*nker ging. Het bericht sloeg in als een mokerslag, maar Marit besloot al snel dat ze zich niet volledig door angst wilde laten leiden.
Er volgde een intens traject van chemotherapie dat ruim een jaar duurde. Lange tijd leek het de goede kant op te gaan. De behandelingen sloegen aan en Marit kwam in remissie. Dat bracht voorzichtig optimisme, hoop op tijd en ruimte om plannen te maken.
Die hoop werd echter opnieuw op de proef gesteld toen later toch uitzaaiingen werden ontdekt. De z!ekte bleek hardnekkiger dan gehoopt.
Nieuwe tegenslagen, moeilijke keuzes
Marit onderging een operatie aan één van haar longen, maar bij de andere long bleek ingrijpen niet meer mogelijk. De tumor was daar inmiddels zo ver ontwikkeld dat een operatie geen optie meer was. Verdere chemotherapie zou geen effect meer hebben.
Ze kreeg te horen dat de medische mogelijkheden waren uitgeput. Een boodschap die rauw en onontkoombaar is, zeker voor iemand van haar leeftijd. Toch probeerde Marit ook op dat moment vast te houden aan een vorm van regie over haar leven.
“Ik kan er niks aan doen, dus ik moet ook niet proberen er iets aan te doen,” zei ze daarover. “Ik moet er gewoon het beste van maken.” Die woorden zouden later symbool staan voor hoe ze haar resterende tijd invulde.
Leven met aandacht en intentie
In Over Mijn Lijk liet Marit zien hoe zij ervoor koos om niet alleen patiënt te zijn, maar vooral mens te blijven. Samen met Mackenzie richtte ze zich op wat wél mogelijk was: liefde, kleine geluksmomenten en bewust leven.
Ze sprak openlijk over haar wens om kijkers iets mee te geven. Niet vanuit zwaarte, maar vanuit helderheid. Volgens Marit is tijd kostbaar, ongeacht hoeveel je ervan denkt te hebben.
“Het maakt niet uit wat mensen over je denken en wat je doet,” vertelde ze in het programma. “Je moet echt voor jezelf leven.”
Een boodschap die blijft hangen
In haar voorstelvideo, die voorafgaand aan het seizoen werd gedeeld, sprak Marit woorden die inmiddels extra lading hebben gekregen. Ze zei daarin dat het leven niet per definitie donker hoeft te zijn als je z!ek bent.
“Ik probeer er gewoon het beste van te maken,” vertelde ze. “Ik zou het zonde vinden om later terug te kijken en mezelf alleen maar verdrietig te zien. Ik ben begonnen met doen wat ik echt wil doen — en het ook écht doen.”
Die houding maakte diepe indruk op kijkers en programmamakers. Niet omdat ze haar situatie ontkende, maar omdat ze weigerde haar identiteit er volledig door te laten bepalen.
Over Mijn Lijk als spiegel van veerkracht
Over Mijn Lijk staat al jaren bekend als een programma dat rauwe realiteit toont, maar ook levenslust en menselijkheid. Marit paste naadloos in dat beeld. Haar verhaal liet zien hoe kwetsbaarheid en kracht naast elkaar kunnen bestaan.
Ze was eerlijk over angst en verdriet, maar even eerlijk over liefde, humor en de waarde van het moment. Juist die balans maakte haar bijdrage aan het programma zo bijzonder.
Een reeks met meerdere verliezen
Het nieuws over Marit volgt op eerdere berichten over andere deelnemers uit hetzelfde seizoen. Eerder werd al bekend dat ook Tycho en Nicole, die eveneens in de nieuwe reeks te zien zouden zijn, er inmiddels niet meer zijn.
Dat maakt seizoen 11 van Over Mijn Lijk extra beladen. Voor kijkers, maar zeker ook voor de betrokken families en het productieteam. Elk verhaal staat op zichzelf, maar samen laten ze zien hoe onvoorspelbaar en ongelijk verdeeld het leven kan zijn.
Reacties vol medeleven
Op sociale media stromen de reacties binnen. Kijkers, onbekenden en mensen die Marit persoonlijk kenden, delen herinneringen, steunbetuigingen en dankwoorden. Velen geven aan geraakt te zijn door haar openheid en levenshouding.
Ook de makers van het programma staan stil bij haar betekenis. Niet alleen als deelnemer, maar als iemand die anderen heeft aangeraakt met haar woorden en keuzes.
Een nalatenschap van woorden
Hoewel Marit er fysiek niet meer is, blijft haar boodschap bestaan. In fragmenten, in uitspraken, en vooral in de manier waarop ze liet zien dat leven meer is dan tijd alleen.
Ze herinnerde mensen eraan dat wachten op “later” geen garantie is. Dat liefde geen planning nodig heeft. En dat jezelf zijn, juist in moeilijke omstandigheden, een vorm van moed is.
Stilte, maar geen leegte
Marit Kramer is op 12 december vorig jaar niet verder gegaan. Haar afscheid laat een leegte achter bij haar familie, haar partner en iedereen die haar verhaal volgde. Tegelijkertijd blijft er iets tastbaars: woorden die blijven resoneren, keuzes die inspireren en liefde die voelbaar blijft.
Zoals op haar rouwadvertentie staat: liefde houdt niet op waar leven eindigt. Dat is misschien wel de essentie van wat Marit heeft nagelaten.