Weerman Maurice Middendorp van Buienradar moest even twee keer kijken toen hij de nieuwste weerkaarten op zijn scherm zag verschijnen. Wat hij daar aantrof, is iets wat zelfs doorgewinterde meteorologen niet vaak meemaken. De modellen laten namelijk een weerbeeld zien dat we in Nederland al jaren nauwelijks meer hebben gezien: aanhoudende kou, winterse neerslag en een serieuze kans op sneeuw die blijft liggen. Volgens Middendorp zijn dit scenario’s die hij sinds de coronajaren niet meer in deze vorm heeft gezien.

“Dit zijn berekeningen waar je als weerman toch even stil van wordt,” vertelt hij. “We zijn de afgelopen winters bijna vergeten hoe een echte winter eruitziet. Maar dit… dit is andere koek.”

Winters die geen winters meer waren

De afgelopen jaren raakten Nederlanders gewend aan zachte winters. December en januari voelden vaak als een verlengde herfst, met grijze luchten, regen en temperaturen die regelmatig boven de tien graden uitkwamen. Echte vorstperiodes bleven uit en sneeuw was meestal niet meer dan natte vlokken die binnen een uur weer verdwenen.

“Mensen vergeten soms dat dit niet altijd zo is geweest,” legt Middendorp uit. “Veertig jaar geleden waren dit soort winters veel normaler. Sneeuw, ijs, dagenlang kou. Dat hoorde erbij. Tegenwoordig is dat eerder uitzondering dan regel.”

Juist daarom zorgt het huidige weerbeeld voor opwinding onder meteorologen én winterliefhebbers. De modellen laten namelijk een samenloop van omstandigheden zien die zeldzaam is in het huidige klimaat.

Een omslag die vannacht al begint

Hoewel de dag zelf nog relatief mild aanvoelde, met temperaturen rond de zes graden en een heldere lucht, staat er volgens Middendorp een duidelijke weersverandering voor de deur. Die begint al in de nacht.

“In het zuiden van het land, met name in Limburg, kan het vannacht al tot sneeuw komen,” zegt hij. “Waarschijnlijk gaat het daar om natte sneeuw, die niet blijft liggen. Maar het is wel het eerste signaal dat de atmosfeer aan het kantelen is.”

De echte verandering zit hem in de herkomst van de lucht. Waar we de afgelopen dagen nog te maken hadden met relatief zachte lucht uit het westen, draait de stroming nu langzaam naar het noorden en noordoosten.

“Vanaf dat moment krijgen we te maken met koude lucht uit Scandinavië,” aldus Middendorp. “En dat is lucht die niet alleen kouder is, maar ook droger en stabieler.”

Een gure jaarwisseling

De jaarwisseling zelf lijkt volgens de huidige berekeningen grotendeels droog te verlopen. Dat is goed nieuws voor iedereen die buiten wil staan of vuurwerk wil afsteken. Toch betekent droog niet automatisch aangenaam.

“Vooral in de kustprovincies wordt het afzien,” waarschuwt Middendorp. “Daar staat een stevige wind, die de gevoelstemperatuur flink omlaag brengt.”

In Scheveningen en Duindorp is daar al rekening mee gehouden. De traditionele vreugdevuren zijn vervroegd, mede vanwege de harde wind die later op de avond wordt verwacht. Het illustreert hoe serieus de weersomstandigheden worden genomen.

“Het is niet alleen koud, het voelt ook koud,” benadrukt de weerman. “En dat verschil is belangrijk.”

Nieuwjaarsdag: kou die je voelt tot op het bot

Op nieuwjaarsdag zet de winterse trend zich verder door. De noordoostenwind trekt aan en voert steeds koudere lucht aan. Overdag blijft de temperatuur laag en ’s nachts zakt het kwik op steeds meer plekken richting het vriespunt.

“De lucht en de bodem koelen verder af,” legt Middendorp uit. “En dat betekent dat neerslag die valt, steeds vaker in vaste vorm zal zijn.”

Met andere woorden: sneeuw wordt waarschijnlijker. Niet alleen als tijdelijk verschijnsel, maar ook als blijvende laag, zeker als de timing gunstig uitpakt.

Het weekend: sneeuw met potentie

Het echte wintermoment lijkt volgens de huidige verwachtingen in het weekend te liggen. Dan trekken neerslagzones over het land, terwijl de temperaturen laag genoeg zijn om sneeuw te laten vallen én te laten liggen.

“Als alles samenvalt, kan dit een mooi winters weekend worden,” zegt Middendorp voorzichtig. “Maar timing is cruciaal.”

Valt de sneeuw vooral ’s nachts, wanneer de grond het koudst is en er geen zon is om het proces te verstoren, dan kan zich een sneeuwdek vormen dat overdag intact blijft. Dat is precies waar veel winterliefhebbers op hopen.

“Dan krijg je die klassieke winterplaatjes: witte straten, besneeuwde velden en een landschap dat er ineens totaal anders uitziet.”

Waar gaat het écht sneeuwen?

De grote vraag blijft natuurlijk: waar valt de meeste sneeuw? En daarop moet Middendorp eerlijk antwoorden dat dat voorlopig nog lastig te zeggen is.

“Sneeuw is ontzettend lokaal,” legt hij uit. “Het kan zijn dat het in de ene plaats volledig wit is, terwijl het tien kilometer verderop nauwelijks iets voorstelt.”

Wat wel duidelijk is, is dat de kans op sneeuw groter wordt naarmate je verder landinwaarts gaat. De kustgebieden houden vaker te maken met net iets zachtere lucht, waardoor sneeuw daar sneller overgaat in natte sneeuw of regen.

“Maar ook daar kan het verrassen,” zegt Middendorp. “Dat maakt dit soort situaties zo lastig, maar ook zo fascinerend.”

Een winterse loterij

De weerman spreekt zelfs van een “winterse loterij”. Dat klinkt speels, maar het vat de onzekerheid goed samen.

“Dat er sneeuw gaat vallen, staat eigenlijk vast,” zegt hij. “De vraag is alleen: hoeveel, waar precies en hoe lang blijft het liggen?”

Het zijn vragen die pas in de dagen zelf echt beantwoord kunnen worden. Tot die tijd blijft het volgen, bijstellen en afwachten.

Voorpret alleen al bijzonder

Wat Middendorp vooral benadrukt, is dat het huidige weerbeeld allesbehalve normaal is voor de winters die we de afgelopen jaren gewend waren.

“Alleen dat al maakt het bijzonder,” zegt hij. “Zelfs als het uiteindelijk minder sneeuw wordt dan gehoopt, is dit een winterse setting die we lang niet hebben gezien.”

En dat zorgt nu al voor voorpret. Niet alleen bij schaatsliefhebbers en sneeuwfans, maar ook bij meteorologen die eindelijk weer eens écht winterweer mogen aankondigen.

“Het is gewoon leuker om over sneeuw en kou te praten dan over eindeloze regen,” besluit Middendorp met een glimlach. “En wie weet… misschien krijgen we Nederland binnenkort weer even ouderwets wit.”